c (3692)

واحد شهركرد
دانشكده كشاورزي و منابع طبيعي
پايان نامه براي دريافت درجه كارشناسي ارشد
در رشته مهندسي كشاورزي- علوم دامي – تغذيه دام و طيور
اثر استفاده از شیکوریدین به همراه پروتکسین بر عملکرد و برخی فراسنجه های خونی بلدرچین ژاپنی

استاد راهنما:
دكتر فرشید خیری

استاد مشاور:
دكتر سید محمد علی جلالی

نگارش:
محمد جواد رستمی

بهمن ماه 1393
بسمه تعالي
يرفع الله الذين آمنوا منکم و الذين اوتوا العلم درجات
(قرآن کريم)
دانشگاه آزاد اسلامي – واحد شهرکرد
تاييديه صلاحيت علمي پايان نامه كارشناسي ارشد
عقايد و نظرات مطرح شده در اين پايان نامه مستقيما به نگارنده آن مربوط بوده است و اين دانشگاه آماده پذيرش پيشنهادهاي منتقدين محترم مي باشد.
دکتر شهرام مشهدی زاده
معاون پژوهش و فن آوری دانشگاه آزاد اسلامي
واحد شهرکرد
پايان نامه تحصيلي آقاي محمد جواد رستمی در جلسه مورخ 14/11/1393 متشکل از
استادان زير با درجه عالی و نمره 50/19 مورد تاييد قرار گرفت .
1- دکتر فرشید خیری استاد راهنما امضاء
2-دکتر سید محمد علی جلالی استاد مشاور امضاء
3- دکتر مصطفی فغانی استاد داور امضاء

دکتر هومان مولوی
سرپرست معاونت آموزشی و پژوهشی دانشکده کشاورزی
دانشگاه آزاد اسلامي – واحد شهرکرد
تعهد نامه
عنوان پایان نامه:
اثر استفاده از شیکوریدین به همراه پروتکسین بر عملکرد و برخی فراسنجه های خونی در بلدرچین ژاپنی
اينجانب محمد جواد رستمی دانشجوی مقطع كارشناسي ارشد رشته مهندسی کشاورزی ـ علوم دامی ـ تغذیه دام ـ دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، تحت راهنمایی دکتر فرشید خیری،
متعهد مي‌شوم:
نتايج ارائه شده در اين طرح تحقيقاتي حاصل مطالعات علمي و عملي اينجانب بوده، مسئوليت صحت و اصالت مطالب مندرج را به طور كامل بر عهده مي‌گيرم.
در خصوص استفاده از نتايج پژوهش‌هاي محققان ديگر به مرجع مورد نظر استناد شده است.
كليه حقوق معنوي اين اثر به دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهركرد تعلق دارد. مقالات مستخرج از آن‌، به نام دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهركرد(Islamic Azad University-Shahrekord Branch) به چاپ خواهد رسيد.
حقوق معنوي تمام افرادي كه در به دست آمدن نتايج اصلي اين طرح تأثير گذار بوده‌اند در مقالات مستخرج از آن رعايت خواهد شد.
در خصوص استفاده از موجودات زنده يا بافت‌هاي آنها براي انجام طرح تحقيقاتي، كليه ضوابط و اصول اخلاق مربوطه رعايت شده است.
تاريخ 14 /11 / 93
محمد جواد رستمی
مالكيت نتايج و حق نشر
كليه حقوق معنوي اين اثر و محصولات آن(مقالات مستخرج، برنامه‌هاي رايانه‌اي، نرم‌افزارها و تجهيزات ساخته شده) به دانشگاه آزاد اسلامي واحد شهركرد تعلق دارد و بدون اخذ اجازه كتبي از دانشگاه قابل واگذاري به شخص ثالث نيست.
استفاده از اطلاعات و نتايج اين گزارش نهايي بدون ذكر مرجع مجاز نيست.

معاونت پژوهش و فن آوري
به نام خدا
منشور اخلاق پژوهش
با ياري از خداوند سبحان و اعتقاد به اين كه عالم محضر خداست و همواره ناظر بر اعمال انسان و به منظور پاس داشت مقام بلند دانش و پژوهش و نظر به اهميت جايگاه دانشگاه در اعتلاي فرهنگ و تمدن بشري، ما دانشجويان و اعضاء هيات علمي واحدهاي دانشگاه آزاد اسلامي متعهد مي‌گرديم اصول زير را در انجام فعاليت‌هاي پژوهشي مد نظر قرار داده و از آن تخطي نكنيم:
1- اصل حقيقت جويي: تلاش در راستاي پي جويي حقيقت و وفاداري به آن و دوري از هرگونه پنهان سازي حقيقت.
2- اصل رعايت حقوق: التزام به رعايت كامل حقوق پژوهشگران و پژوهيدگان (انسان، حيوان و نبات) و ساير صاحبان حق
3- اصل مالكيت مادي و معنوي: تعهد به رعايت كامل حقوق مادي و معنوي دانشگاه و كليه همكاران پژوهش
4- اصل منافع ملي: تعهد به رعايت مصالح ملي و در نظر داشتن پيشبرد و توسعه كشور در كليه مراحل پژوهش
5- اصل رعايت انصاف و امانت: تعهد به اجتناب از هرگونه جانب داري غير علمي و حفاظت از اموال، تجهيزات و منابع در اختيار
6- اصل رازداري: تعهد به صيانت از اسرار و اطلاعات محرمانه افراد، سازمان‌ها و كشور و كليه افراد و نهادهاي مرتبط با تحقيق
7- اصل احترام: تعهد به رعايت حريم‌ها و حرمت‌ها در انجام تحقيقات و رعايت جانب نقد و خودداري از هرگونه حرمت شكني
8- اصل ترويج : تعهد به رواج دانش و اشاعه نتايج تحقيقات و انتقال آن به همكاران علمي و دانشجويان به غير از مواردي كه منع قانوني دارد.
9- اصل برائت: التزام به برائت جويي از هرگونه رفتار غيرحرفه‌اي و اعلام موضع نسبت به كساني كه حوزه علم و پژوهش را به شائبه‌هاي غيرعلمي مي‌آلايند.
تقديم به
پدر و مادر عزيزم كه لطف ومحبت و فداكاريهايشان چراغ راه آینده من است .
سپاسگزاري
سپاس و ستايش خداوندي را كه آنچه را خواست آفريد، پروردگاري كه تپش هستي منوط به اراده اوست و گرمي محبت از گرماي وجود اوست پروردگاري كه انوار مهرش، مستمر و پيوسته بر قلبهاي ملتمس تابيده و انگيزه ادامه حياتشان گرديده و سپاس اولياي خدا را از اولين تا آخرین كه جاده هدايت را از غبار گمراهي و لغزش زدودند و با سپاس فراوان از تمامي استادان ارجمند و بزرگوارم كه چگونه انديشيدن را به من آموختند و مرا رهين منت خود نمودند به خصوص از زحمات خالصانه استاد انديشمند و فرزانه جناب آقاي دکتر فرشید خیری كه از آغاز تا انجام تدوين اين رساله زحمات زيادي را متحمل شدند و با صبر و حوصله تمام مرا ياري نمودند و از استاد فرزانه جناب آقاي دکتر جلالی كه در مشاوره پايان نامه اينجانب را راهنمایی نمودند و از استاد ارجمند جناب آقاي دکترفغانی كه بر بنده منت نهاده و با قبول نظارت و داوري مرا مرهون عنايات خويش قرار دادند .
فهرست مطالب
عنوان صفحه
چكيده1
فصل اول: کلیات تحقیق
1-1. نقش فرآورده های دامی در زندگی انسانی3
1-2. اهداف تحقیق ( اهداف کلی و جزئی)6
1-3.فرضیات تحقیق7
1-4 . سوالات تحقیق7
فصل دوم: مروري بر تحقیقات انجام شده
2-1.پرنده شناسی و تاریخچه ی اهلی شدن بلدرچین9
2-1-1. بلدرچین ژاپنی (کوترنیکس ژاپونیکا)9
2-1-2. خصوصیات ظاهری و ارزش غذایی گوشت بلدرچین ژاپنی10
2-1-3. تعیین جنسیت در بلدرچین ژاپنی………………11
2-1-4. تغذیه بلدرچین ژاپنی………………………11
2-2. نیاز به گیاهان دارویی12
2-3. شیکوریدین…………………………………22
2-3-1. گیاه‌شناسی شنبلیله23
2-3-2. گیاه شناسی کاسنی27
2-3-3.گیاه شناسی رازیانه30
2-4. پروبیوتیک‌ها36
2-4-1. پروتکسین38
فصـل سوم: مواد و روش ها
3-1. مراحل آزمايش‌های مزرعه‌اي42
3-1-1. زمان و محل انجام آزمايش42
3-2. روش پرورش و اجراي طرح تحقيق42
3-3. تيمارهاي آزمايشي43
3-4. صفات مورد مطالعه44
3-5. جيره‌هاي آزمايشي44
3-6. مديريت و برنامه‌ي دوره‌ي پرورش46
3-6-1. تهيه و آماده‌سازي لوازم، تجهيزات پرورش و مواد خوراكي46
3-6-2. آماده سازي سالن پرورش46
3-6-3. اقدامات اوليه پس از ورود جوجه‌ها به سالن47
3-6-4. تغذيه با جيره‌هاي آزمايشي47
3-6-5. دما، رطوبت و برنامه‌ي نوري47
3-6-6. اندازه‌گيري صفات مورد مطالعه در دوره‌ي آزمايش48
3-7. عملکرد49
3-7-1. مصرف خوراک روزانه49
3-7-2. افزایش وزن روزانه49
3-7-3. ضریب تبدیل غذایی49
3-8. نحوه‌ي اندازه‌گيري شاخص‌هاي اجزاء لاشه50
3-8-1. وزن نسبي لاشه50
3-8-2. وزن نسبي سينه50
3-8-3. وزن نسبي ران51
3-9. فراسنجه‌های خونی52
3-9-1. کلسترول52
3-9-2. ‌تری گلیسیرید53
3-9-3.گلوکز53
3-9-4.پروتیین تام………………………………54
3-9-5.اوره…………………………………….54
3-9-6.کلسیم……………………………………55
3-9-7.فسفر…………………………………..55
3-10. مدل آماري وروش تجزيه آماري داده ها55
3-10-1. مقایسه میانگین ها56
فصل چهارم: نتايج
4-1. عملکرد58
4-1-1. افزایش وزن روزانه58
4-1-2. مصرف خوراک روزانه59
4-1-3. ضریب تبدیل غذایی59
4-2. صفات لاشه61
4-3. فراسنجه‌های خونی63
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-1. عملکرد66
5-1-1. افزایش وزن روزانه66
5-1-2. مصرف خوراک روزانه67
5-1-3. ضریب تبدیل غذایی68
5-1-4. صفات لاشه، راندمان لاشه69
5-1-5. فراسنجه‌های خونی71
5-2. نتيجه گيري75
5-3. پيشنهادات75
منابع76
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول3-1. تركيب جيره‌ي پايه تيمارهاي آزمايشي45
جدول3-2.تغييرات درجه‌ي حرارت سالن در طول دوره‌ي پرورش48
جدول4-1.اثر مصرف شیکوریدین و پروبیوتیک پروتکسین بر افزایش وزن و مصرف خوراک کل و ضریب تبدیل کل بلدرچین ژاپنی.60
جدول4-2.اثر مصرف شیکوریدین و پروبیوتیک پروتکسین بر وزن نسبي اجزاي مختلف لاشه بلدرچين ژاپني62
جدول4-3. اثر مصرف شیکوریدین و پروبیوتیک پروتکسین بر فراسنجه های خونی در بلدرچین ژاپنی69
چکیده
در این تحقیق به منظور بررسی اثر استفاده از شیکوریدین به همراه پروتکسین بر عملکرد و برخی فراسنجه های خونی در بلدرچین ژاپنی از تعداد 240 قطعه بلدرچین هفت روزه در قالب طرح کاملا تصادفی به صورت فاکتوریل 2×4 با 8 تیمار و3 تکرار برای هر تیمار) 10 قطعه بلدرچین( در هر تکرار استفاده گردید. تيمارهاي مورد مطالعه در این آزمایش شامل تیمار شاهد، 4 سطح پودر شیکوریدین (0، 100، 200 و 300 میلی گرم در کیلو گرم جیره) و 2 سطح پروتکسین(0 و100میلی گرم در کیلو گرم) بودند.در این آزمایش ميانگين افزایش وزن روزانه، مصرف خوراک روزانه، ضریب تبدیل غذایی، وزن زنده نهایی، وزن نسبي لاشه‌ ، وزن سينه، ران، سنگدان، كبد و فراسنجه‌های سرمی خون از قبیل کلسترول،‌ تری گلیسرید، پروتئین تام، اچ دی ال، آلبومین، کلسیم، فسفر و اسید اوریک خون اندازه گیری گردید. نتایج نشان داد با افزایش سطوح مصرف شیکوریدین و پروتکسین سبب افزایش وزن کل شد. هم چنین افزایش سطوح مصرف شیکوریدین و پروتکسین سبب افزایش مصرف خوراک شد. استفاده از شیکوریدین و پروتکسین میزان ضریب تبدیل غذایی در هر دوره کاهش یافت. افزایش مصرف سطوح شیکوریدین سبب کاهش ضریب تبدیل غذایی گردید. نتایج نشان داد درصد وزن زنده با مصرف شیکوریدین به طور معنی داری بالا رفت. اگرچه افزایش مصرف شیکوریدن و مصرف توام شیکوریدین و پروتکسین سبب افزایش وزن و درصد نسبی اندام های لاشه گردید ولی تفاوت های معنی دار در این خصوص مشاهده نشد. نتایج مطالعه حاضر در خصوص تاثیر سطوح مختلف شیکوریدین و پروتكسين بر فراسنجه‌های خونی نشان داد که بیشترین اچ دی ال سرم خون مربوط به جیره حاوي 300 میلی گرم در کیلوگرم شیکوریدین بود. نتایج نشان داد تفاوت های معني‌داري در خصوص میزان کلسترول و تری گلیسیرید سرم خون بين تيمارهاي دريافت كننده سطوح مختلف شیکوریدین و شاهد وجود دارد. در سایرفراسنجه‌های خونی (فسفر، کلسیم، اسید اوریک، پروتیین ،آلبومین)تفاوت معنی‌دار بین گروه شاهد و گروه های دریافت‌ کننده شیکوریدین و پروتکسین مشاهده نشد. نتایج این تحقیق نشان داد استفاده از شیکوریدین و پروتکسین در جیره بلدرچین های ژاپنی سبب ایجاد اثرات مفید روی عملکرد وفراسنجه های خونی آن ها شد.
کلمات کلیدی : شیکوریدین، پروتکسین، عملکرد، فراسنجه های خونی، بلدرچین ژاپنی.

فصل اول
مقدمه

نقش فرآورده های دامی در زندگی انسانی
شکی نیست که پیشرفت همه جانبه بستگی به سلامت روحی و جسمی افراد آن جامعه دارد، و لازمه این سلامت در درجه اول، غذای کافی و کامل است و در میان مواد غذایی مختلف آنچه پیش از هر ماده دیگری مورد نیاز روزانه انسان است، پروتیین به ویژه نوع حیوانی آن است. در اغلب دنیا از جمله در ایران کمبود و فقر پروتیین حیوانی وجود دارد،آمار به خوبی نشان می‌دهند که میزان پروتیین دریافت شده توسط هر فرد ایرانی در روز با مقدار واقعی نیاز بدن آن فرد تفاوت زیادی دارد و این منجر به ایجاد صدمات جسمی و روانی به افراد می‌شود (پوررضا، 1384).
با افزایش نیاز به پروتیین در جامعه، رقابت هر چه بیشتری ممکن است بین انسان و دام ایجاد گردد و اگر قرار باشد دام‌ها در چنین رقابتی در آینده موفق باشند باید همه تلاش‌ها را برای تولید دام‌ها با بازده بالاتر به کار گرفت. پروتیین حیوانی به لحاظ دارا بودن تمام اسید های آمینه مورد نیاز بدن انسان و هضم راحت‌تر به همان اندازه ای که ضروری است، نسبت به پروتیین گیاهی هم برتری دارد (پوررضا،1384 و زرگری، 1370).
در اين راستا بلدرچين كه يك پرنده ي اهلي شده به دست انسان است، در برخي نقاط دنيا به صورت صنعتي به منظور استفاده از گوشت و تخم آن پرورش داده مي شود. به ويژه مواد مغذي موجود در گوشت بلدرچين به مقادير قابل توجهي بيش از گوشت جوجه ي گوشتي است كه اهميت پرورش را آشكارتر مي كند، به عنوان مثال آهن بيش از 4 برابر، فسفر نزديك به 2 برابر، روي 2 برابر و مس موجود در آن بيش از 10 برابر مي باشند. بلدرچين ژاپني نژادي است كه براي توليد گوشت و تخم پرورش داده مي شود و اهميت نسبي اين دو محصول بين كشورها متفاوت است (ولي، 1388).
بلدرچين به لحاظ سن پايين قابل عرضه به بازار در 6-5 هفتگي براي مصرف گوشت، تخم گذاري خوب، ضريب تبديل غذايي مطلوب، نياز به فضاي پرورشي كم نسبت به مرغ، مقاومت نسبت به بيماري ها و دارا بودن هزينه كم براي پرورش، توجه پرورش دهندگان تجاري را نيز به خود جلب كرده است (ولي، 1388).
اهمیت تغذیه دام و طیورهنگامی آشکار می‌شود که بدانیم 70 درصد از کل هزینه پرورش طیور مربوط به تامین جیره غذایی آن‌ها است که البته این هزینه در تولید جوجه های گوشتی تا سطح 75 درصد از کل هزینه را به خود اختصاص می‌دهدگیاهان دارویی از ارزش و اهمیت خاصی در تامین بهداشت و سلامتی جوامع از لحاظ درمان و پیشگیری از بیماری‌ها برخوردار بوده و در خیلی از کشورها برای مقاصد دارویی مورد استفاده قرار می‌گیرند. یکی از راه های افزایش بازدهی و بهره وری در صنعت طیور گوشتی استفاده از محرک‌های رشد است، یکی از این محرک‌های رشد گیاهان دارویی می‌باشد (مکدونالد، 1379). در جوامع بشری استفاده از گیاهان دارویی به این دلیل افزایش یافته است که در پی استفاده از انواع داروهای شیمیایی و آنتیبیوتیک های وسیع الطیف سویه‌های مقاوم میکروبی ظهور یافته است. آنتی‌بیوتیک‌ها در محیط دستگاه گوارش تعداد باکتری‌های گرم مثبت را کاهش داده و در نتیجه باعث افزایش تعداد باکتری‌های گرم منفی همچون اشرشیا کلی1می‌شوند.از مهم‌ترین موارد موثر بر بهره وری مواد خوراکی و به دنبال آن رشد حیوان، تامین سلامت دستگاه گوارشی است. قریب نیم قرن است که در صنعت دامپروری و طیور، از فرآورده های موثر در افزایش رشد، استفاده می‌شود. عوامل محرک رشد بیشتر در دستگاه گوارش عمل نموده و بعد از تاثیر در این محل، همراه با مدفوع از بدن خارج می‌شود. هرچند که مکانیسم تاثیر این مواد بر فرآیند رشد کاملا مشخص نیست ولی تصور می‌شود که بسیاری از عوامل محرک رشد با تاثیر مثبتی که بر جمعیت باکتریایی دستگاه گوارشی می‌گذارند، موجب بهبود عملکرد حیوان می‌شوند (نیستاکی و همکاران، 1387).
کاربرد آنتی بیوتیک‌ها در پرورش حیوانات اهلی از جمله طیور به دلیل مشکلات زیادی که برای حیوانات و همچنین مصرف کنندگان و نیز محیط زیست بوجود آورده است با انتقادات مختلفی روبرو شده است. به طوری که استفاده از آن‌ها در طیور در کشورهای اروپایی ممنوع شده و تعداد دیگری از کشورها قوانین سخت‌تری را در خصوص جلوگیری و یا کاهش استفاده از آن‌ها در جیره های غذایی طیور اتخاذ کرده‌اند و در کنارآن،جایگزین‌های مناسبی برای آن‌ها معرفی شده است. از مهم‌ترین این جایگزین‌هامی‌توان به گیاهان دارویی و فراورده های حاصله از آن‌ها اشاره کرد. گیاهان دارویی از سال‌های گذشته برای درمان بیماری‌ها در انسان مورد استفاده قرار گرفته و حتی امروزه نیز علی رغم پیشرفت‌های علمی و صنعتی، منشاء بسیاری از داروها، گیاهان می‌باشند.از جمله مزایای استفاده از گیاهان دارویی می‌توان به ساده بودن کاربرد و نداشتن اثرات جانبی سوء بر عملکرد حیوانات و نیز باقی نماندن بقایای مضر در فرآورده های تولیدی اشاره نمود. در ضمن، با استفاده از این نوع فرآورده های گیاهی، می‌توان از مزایای مختلف آن‌ها از جمله خواص درمانی شان در مصرف کنندگان سود برد (امید بیگی، 1379).

پروبیوتیک‌ها با تحریک رشد باکتری‌های مفید روده به کاهش بیماری‌زایی میکروب‌های مضر کمک می‌کنند. برخلاف آنتی‌بیوتیک‌ها، پروبیوتیک‌ها موجودات زنده هستند که مکانیسم عمل آن‌ها متکی به جایگزینی و زنده ماندن در دستگاه گوارش است (چیچلووسکی و همکاران ، 2007). پروبیوتیک‌ها باعث افزایش جمعیت میکرو فلور طبیعی روده‌ها می‌شوند و با ممانعت از رشد گونه‌های بیماری‌زا همانند سالمونلا، اشریشیاکلی، لیستریا، کلستریدیوم‌ها باعث بهبود راندمان هضم و جذب مواد مغذی و هم چنین قابلیت دسترسی انرژی می‌شوند (پاترسون و بورخولدر، 2003 ؛ الخالف و همکاران، 2010).
از این رو این تحقیق برای شناخت و بررسی اثرات شیکوریدین (مخلوط گیاهی رازیانه، کاسنی و شنبلیله) در مقایسه با پروبیوتیک پروتکسین بر روی بلدرچین های ژاپنی صورت گرفت.

1-3. اهداف تحقیق ( اهداف کلی و جزئی)
بررسی اثر استفاده از شیکوریدین و پروتکسین بر عملکرد تغذیه ای (افزایش وزن، ضریب تبدیل خوراک، کیفیت لاشه و درصد اجزای آن) در بلدرچین ژاپنی.
بررسی اثر مصرف شیکوریدین و پروتکسین بر فراسنجه‌های خونی در بلدرچین ژاپنی.

1-4. فرضیات تحقیق :
الف)
:H0 استفاده از شیکوریدین و پروتکسین سبب بهبود عملکرد بلدرچین ژاپنی می‌گردد.
:H1 استفاده شیکوریدین و پروتکسین سبب بهبود عملکرد بلدرچین ژاپنی نمی‌گردد.
ب)
:H0 مصرف شیکوریدین و پروتکسین موجب ایجاد تفاوت‌هایی در فراسنجه های خونی بلدرچین ژاپنی می‌شود.
:H1 مصرف شیکوریدین و پروتکسین موجب ایجاد تفاوت‌هایی در فراسنجه های خونی بلدرچین ژاپنی نمی‌شود.

1-5. سوالات تحقیق :
آیا استفاده از شیکوریدین و پروتکسین سبب بهبود عملکرد تغذیه ای و راندمان رشد بلدرچین ژاپنی می‌گردد؟
آیا استفاده از شیکوریدین و پروتکسین سبب ایجاد اثراتی بر فراسنجه های خونی بلدرچین ژاپنی می‌گردد؟

فصل دوم
بررسی منابع

2-1. پرنده شناسی و تاریخچه ی اهلی شدن بلدرچین ژاپنی
2-1-1. بلدرچین ژاپنی2(کوترنیکس ژاپونیکا)
بلدرچین ژاپنی از راسته ی ماکیان سانان (گالیفورمها3)، خانواده فاسیانیدا4، جنس بلدرچین، گونه ی کوترنیکس و زیرگونهی کوتر نیکس ژاپونیکا میباشد. نام علمی بلدرچین ژاپنی، کوترنیکس ژاپونیكا می باشد و با بلدرچین معمولی یا اروپایی که دارای اسم علمی کوترنیکس میباشد، متفاوت است (ولی، 1388).
بلدرچین ژاپنی یکی از انواع پرندگانی است که به وسیلهی ژاپنی ها اهلی شده است. تاریخچهی اولیهی بلدرچین وحشی ژاپنی به قرن هشتم میلادی در ژاپن بر می گردد، پس از آن نیز سوابق دیگری در مناطق مختلف ژاپن یافت شده است. بلدرچین ژاپنی در طی قرن شانزدهم بصورت نیمه اهلی به عنوان پرنده ی آوازخوان بوده است. در فاصلهی سال های 1907 تا 1941 میلادی بلدرچین ژاپنی برای افزایش تولید تخم انتخاب شده است. در سال 1941 در ژاپن حدود دو میلیون بلدرچین ژاپنی نگهداری می شد.
با اینکه قسمت عمده این بلدرچین های اهلي در طی جنگ جهانی دوم از بین رفتند، اما پس از جنگ جهانی دوم، صنعت تولید تخم بلدرچین از تعداد اندک بلدرچین باقی مانده و احتمالاً اضافه شدن لاین های اهلی شده از کره ، چین، تایوان و بلدرچینهای گرفته شده از حیات وحش مجدداً احیا گردید.

2-1-2. خصوصیات ظاهری و ارزش غذایی گوشت بلدرچین ژاپنی
بلدرچین ژاپنی دارای رنگهای متنوعی است. نوعی وحشی که بیشتر در کشورهای ژاپن، کره، چین و مغولستان یافت میشود، غالباً دارای رنگ قهوهای دارچینی است، مادههای بالغ با پرهای سیاه کم رنگ نقطه نقطه نشان داده میشود در صورتی که نرهای بالغ دارای پرهای قرمز متمایل به زرد تیره بر روی گونهها و سینه می باشند.
تفاوت ظاهری در رنگ پرها حدوداً در سن 3 هفتگی ظاهر شده و تعیین جنسیت از روی رنگ تا سن 2 هفتگی مقدور نمیباشد (ولی، 1388).
بلدرچین از لحاظ ارزش گوشت و تخم برای انسان از دیرباز مورد توجه بوده و تحقیقات زیادی روی برخی از گونه های آن صورت گرفته است. برای بعضی از گونه ها تحقیقات بیشتری نیاز می باشد تا ارزش غذایی آنها بیشتر مشخص شود. در اکثر تحقیقات، بلدرچین ژاینی مورد بررسی قرار گرفته و به همین دلیل بیشتر نتایج ارائه شده مربوط به این گونه است که در گزارشهای متعددی ارزش غذایی گوشت و سایر محصولات آن ارائه شده است. گوشت قسمت های مختلف لاشهی بلدرچین دارای ارزش غذایی متفاوت میباشد، به عنوان مثال هر 100 گرم گوشت سینه محتوی 59/22 گرم پروتئین،31/2 میلی گرم آهن، 228 میلی گرم فسفر، 260 میلی گرم پتاسیم، 58 میلی گرم کلسترول و 18 نوع اسیدآمینه می باشد. هم چنین دارای ویتامینهای A، B1، B6، 12B، نیاسین، اسیدپنتاتونیک و اسیدفولیک میباشد (ولی، 1388).

2-1-3.تعیین جنسیت در بلدرچین ژاپنی
در بلدرچین ژاپنی میتوان از دو طریق زیر جنس نر و ماده را از یکدیگر تشخیص داد (شکوهمند، 1387).
1- برای تعیین جنس از مشاهدهی پرهای سینه استفاده می شود. در جنس نر پرهای این ناحیه به رنگ قرمز مایل به نارنجی و در جنس ماده لکههای سیاه و سفید وجود دارد. با مشاهدهی این علائم می توان در سن 3 هفتگی جنس پرندگان را تعیین نمود.
2- در جنس نر غده کلوآکی در حدود سن 30 الی 35 روزگی متورم بوده و با فشار دادن این ناحیه ماده ای شبیه به کف صابون خارج میشود که نشانهی بارور بودن جنس نر میباشد. هم چنین وزن پرنده ی ماده بیشتر از پرندهی نر میباشد. البته این افزایش وزن بعد از سن 28 روزگی مشهود است. در بلدرچین ها فقط پرندهی نر آواز می خواند.

2-1-4. تغذیه بلدرچین ژاپنی
مقدار انرژی قابل سوخت و ساز مورد نیاز بلدرچین ژاپنی زیاد و در حدود 3000 کیلوکالری به ازای هر کیلوگرم جیره میباشد (شکوهمند، 1387).
به طور کلی غلات دارای سطح انرژی زیادی بوده و مصرف آنها در جیرهی طیور متداول است. مواد خوراکی که برای تأمین انرژی مورد نیاز بلدرچین به جیرهی آن اضافه میشود شامل ذرت، جو، چربی و گندم میباشد. انرژی نقش مهمی در تغذیهی طیور دارد بطوری که طیور تا زمانی که مقدار انرژی مورد نیاز خود را به دست نیاورند به مصرف خوراک ادامه می دهند. بنابراین رعایت نسبت انرژی با سایر مواد مغذی دیگر نظیر پروتئین و مواد معدنی، ضرروی است. از میان 19 اسید آمینهی مورد نیاز بلدرچین 13 اسید آمینه ضروری بوده و باید از طریق جیره تأمین شوند. 6 اسید آمینه نیز غیر ضروری است و در بدن پرنده ساخته می شوند و لازم نیست که داخل جیره وجود داشته باشند. 13 اسید آمینه ضروری عبارتنداز: آرژنین، سیستئین، گلیسین، هیستیدین، ایزولوسين، لوسین، لیزین، متیونین، فنیل آلانین، ترئونین، تریپتوفان، تایروزین و والین. از بین این 13 اسید آمینه، متیونین ولیزین اغلب به میزان اندکی در منابع گیاهی یافت میشوند، بنابراین برای متعادل کردن آنها در جیره، متیونین ولیزین به جیزه افزوده میشود (شکوهمند، 1387). از آنجایی که بلدرچین از نظر سن پایین قابل عرضه به بازار (6 تا 5 هفتگی برای مصرف گوشت)، تخم گذاری خوب، ضریب تبدیل غذایی مطلوب،نیاز فضای پرورش کم نسبت به مرغ،مقاومت نسبت به بیماریها و دارا بودن هزینهی کم برای پرورش، توجه پرورش دهندگان تجاری را نیز به خود جلب کرده است.

2-2. نیاز به گیاهان دارویی
امروزه جهت کاهش میزان وقوع بیماری ها و کمک به افزایش رشد و بهبود صفات تولیدی از آنتی بیوتیک ها در سطح وسیعی در سیستم های پرورش طیور استفاده می گردد (طهماسبی و همکاران،1381). بدون شک آنتی بیوتیک های افزوده شده به جیره طیور نقش مهم و بسزایی را به عنوان محرک رشد در پرورش دام وطیور داشته اند (مهری،1380). هم چنین ترکیبات ضد باکتریایی نقش بسیار عمده ای در تعادل میکروبی و فلوئور روده حیوانات دارند .با توجه به وجود آنتی بیوتیک های مشترک در مصارف درمانی طیور و انسان ، امکان انتقال سویه های باکتری مقاوم به آنتی بیوتیک از طریق مصرف محصولات طیور به انسان وجود خواهد داشت و همانطور که امروزه مشاهده می شود و احتمال ایجاد مقاومت به آنتی بیوتیک های ضعیف تر در انسان وجود خواهد داشت. علاوه بر ان استفاده از آنتی بیوتیک ها می تواند با اثرات مضر بر رشد میکروفلوئور های روده داشته باشد. محققان نشان دادند استفاده از آنتی بیوتیک ها موجب افزایش در اسیدیته محتویات روده شده و باعث تخریب میکرو فلور بومی روده می گردند وسبب افزایش حساسیت دام به بیماری های می گردند. گزارش شده است که استفاده از گیاهان دارویی می تواند بر اثرات مفید ضد باکتریایی سبب تحریک رشد میکرو فلور مفید روده نیز بشوند (زرگری،1370 : بریمانی،1366). در مطالعات بر روی جوجه های گوشتی برای تعینن جایگزین های احتمالی آنتی بیوتیک ها و پیشگیری از اثرات مضر آنها توجه خاصی به روغن های فرار گیاهی و اجزای آنها شده است، به طور معمول این روغن ها ترکیبات پیچیده ای هستند که ترکیبات شیمیایی و غلظت های متغییر دارند.مطالعات بسیاری بر روی اثرات ضد میکروبی ترکیبات گیاهی و اسانس های آنها در شرایط آزمایشگاهی صورت گرفته است. بسیاری از آزمایش ها نشان داده اند که افزودن عصاره گیاهان دارویی به جیره و یا آب آشامیدنی طیور سبب افزایش عملکرد و بهبود تولید و ضریب تبدیل می گردد (بهروز لک و همکاران، 1391).
قدمت شناخت خواص دارویی گیاهان، شاید بیرون از حافظه تاریخ باشد. اطلاعات مربوط به اثرها و خواص دارویی گیاهان، از زمان‌های بسیار دور به تدریج سینه به سینه منتقل گشته، با آداب و سنن قومی در آمیخته و سرانجام در اختیار نسل‌های معاصر قرار گرفته است. به نظر می‌رسد که مصری‌ها و چینی‌ها در زمره‌ی نخستین اقوام بشری بوده باشند که بیش از 27 قرن قبل از میلاد مسیح، از گیاهان به عنوان دارو استفاده کرده و حتی برخی از گیاهان را برای مصرف بیشتر در درمان دردها کشت داده‌اند (دیانتی، 1380).
گیاهان دارویی از هزاران سال پیش نقش بسیار مهمی در حفظ سلامتی و بهبود کیفیت زندگی انسان‌ها داشته‌اند. این ترکیب‌های درمانی بیشتر شامل عصاره‌های گیاهی و ترکیب‌های فعال آن‌ها بوده که توسط مصرف کننده، به عنوان ترکیب‌های طبیعی و بی خطر شناخته می‌شوند. گیاهان دارویی می‌توانند سلامتی مرغ‌های تخم گذار را بهبود بخشند (زرگری، 1370).
ثابت شده است که روغن‌های ضروری حاصل از برخی گیاهان، کارایی حیوانات را بهبود می‌بخشد (صمصام شریعت و همکاران، 1383).
محصولات گیاهی شامل موادی با منشاء گیاهی می‌شوند. در غیاب آنتی‌بیوتیک‌های محرک رشد، محصولات گیاهی هم چون گیاهان دارویی و ادویه‌ها و عصاره‌های آن‌ها از آنجایی که نقش مهمی در سلامت و تغذیه بازی می‌کنند، می‌توانند جایگزین‌های مناسبی برای آنتی‌بیوتیک‌ها باشند. عصاره‌های گیاهی و روغن‌های ضروری آن‌ها طیف گسترده‌ای از فعالیت‌ها را دارند که شامل ممانعت از رشد میکروب‌های بیماری زا، خواص ضد التهابی و اسهال و تاثیر‌گذاری در سیستم‌های متفاوت بدن همانند سیستم غدد درون ریز و سیستم ایمنی بدن می شود (فرکت، 2004).
اثرات سودمند این محصولات گیاهی در تغذیه‌ی حیوانات ممکن است ناشی از فعال سازی مصرف خوراک و ترشح غدد گوارشی، تحریک پاسخ‌های ایمنی بدن، فعالیت‌های ضد باکتریایی و کوکسیدیوزی، فعالیت‌های ضد میکروبی، ویروسی، ضد التهابی و خصوصاً فعالیت به‌عنوان آنتی اکسیدان‌های مؤثر باشد (هرناندز و مادرید، 2004). تأکید شده است که بیشتر متابولیت‌های ثانویه گیاهی هم چون فلاوونوئیدها و گلوکوزینولات ‌ها فعالیت‌های ضد باکتریایی و آنتی اکسیدانی دارند. هم چنین فعال سازی ماکروفاژها نخستین گام توسط این محصولات گیاهی برای بهبود پاسخ‌های ایمنی است (ایسن و دیسامر، 1995). بعضی از منابع ادعا می‌کنند که افزودنی‌های خوراکی با منشاء گیاهی 10% کل بازار افزودنی‌های خوراکی را به خود اختصاص داده است. میلز و همکاران (2006) در آزمایشی هنگام مقایسه افزودنی‌های خوراکی گیاهی، آنتی‌بیوتیک و اسیدهای آلی اثرات مشابهی بر روی روده همانند کاهش تعداد کلونی‌های باکتریایی، محصولات تخمیری کمتر (آمونیوم و آمین‌های بیوژنیک)، فعالیت کمتر سیستم لنفاوی روده و هضم بیشتر مواد مغذی پیش از رسیدن به سکوم مشاهده کردند. که در نهایت نشان دهنده‌ییک تعامل کلی بهتر در روده بود. ترکیبی از محصولات گیاهی با عصاره‌های دارچین، سیر، لیمو و رزماری نتایج مثبتی بر ضد هیستاموناسیس در پولت‌های بوقلمون نشان داد و باعث کاهش مرگ و میر شد (هرناندز و مادرید، 2004). روغن‌های ضروری بدست آمده از گیاهان دارویی و بعضی از ادویه‌ها به دلیل خواص ضد میکروبی‌ای که دارند، می‌توانند به‌عنوان جایگزین‌های آنتی‌بیوتیک در جیره غذای مورد استفاده قرار گیرند. فعالیت‌های مورد انتظار و مطلوب افزودنی‌های گیاهی در جیره همیشهیکسان و پایدار نیست که می‌تواند به علت شرایط رشد، زمان برداشت و مرحله بلوغ، روش و طول دوره نگهداری، روش عصاره گیری، هم چنین اثرات سینرژیکی و یا آنتاگونیسمی ممکن و در نهایت فاکتورهای ضد تغذیه‌ای و آلودگی‌های میکروبی باشد (ایسن و دیسامر، 1995).
بسیاری از محققان گزارش داده اند برخی از محرک‌های رشد هم چون پروبیوتیک‌ها از طریق بیوسنتز ویتامین‌های گروهB شیرین بیان موجب بهبود سیستم ایمنی و تولید آنزیم‌های گوارشی و افزایش اسیدهای چرب فرار در دستگاه گوارش شده و باعث بهبود عملکرد پرنده می‌شوند (ویندیخ، 2004)
محبوبی و همکاران (1388) نشان داده‌اند که برخی از عصاره های گیاهی دارای اثرات آنتی سپتیک و ضد میکروبی و اثرات فارماکولوژی متعددی هستند در آزمایش آن‌ها عصاره مرزه دارای بیشترین اثر بر روی سالمونلا تیفی موریوم و کمترین اثربخشی آن بر روی سویه های اشرشیاکلی است در این آزمایش آن‌ها نشان داده‌اند ترکیب تیمول نسبت به کارواکرول نقش مهم‌تری در افزایش خاصیت میکروبی ایفا می‌کند. هم چنین مشخص شد تیمول و کارواکرول دارای اثرات سینرژیستی می‌باشد اثر ضدمیکروبی تیمول و کارواکرول به دلیل نفوذپذیر نمودن غشای سلول توسط آن‌ها است که می‌توانند با کاتیون‌های سطح غشا تشکیل کیلات داده و فعالیت‌های حیاتی را مختل کند.
پلی ساکاریدهای موجود در عصاره های گیاهی اثراتی شبیه پروبیوتیک‌ها داشته و باعث افزایش اسیدلاکتیک و تکثیر باکتری‌های مفید روده و کاهش حضور باکتری‌های گرم منفی مثل اشرشیاکلی می‌گردد. در آزمایشات جامروز و همکاران (2005) استفاده از کارواکرول و تیمول شمارش باکتری‌های اسیدلاکتیک را افزایش داد باتوجه به باکتری‌های مثل لاکتوباسیلوسها و بیفیدو باکتری‌ها در بهبود سیستم ایمنی و نقش آنتی بیوتیک ویرجینیامایسین در مهار باکتری‌هایی هم چون لاکتوباسیلوس احتمال دارد کاهش میزان لاکتوباسیل در گروه حاوی آنتی بیوتیک ویرجینیامایسین به دلیل نقش آنتی باکتریال آن علیه باکتری‌های گرم مثبت باشد.
اکنون با در دست داشتن نتایج آزمایش‌ها و تحقیقات، با اطمینان می‌توان به تشریح و تفصیل علمی مزایای موجود در مواد موثره گیاهان دارویی در رابطه با انسان و حیوانات پرداخت. حقیقت این است که امروزه درباره‌ی روند سوخت و سازی تشکیل مواد موثره ی موجود در گیاهان تحت فرایند‌های خاص زیست محیطی و تاثیر مواد موثره مذکور بر انسان و حیوانات، اطلاعات بسیار زیادی وجود دارد و جنبه های مختلف استفاده از مواد مذکور، تنوع روز افزون دارد (مهری،1390 : پوررضا، 1384).

دلایل مهم رویکرد به گیاهان دارویی در دنیای امروزی:
1ـ عدم امکان تهیه موثره فعال که در صنایع دارویی اهمیت بسیاری دارند، به طور مصنوعی امکان پذیر نیست و تنها به صورت طبیعی از گیاهان مورد نظر قابل استخراج هستند.
2ـ غیر قابل استفاده بودن برخی مواد گیاهی همچون سولانین ها5 ، که اگر این مواد در صنایع دارویی تحت تاثیر برخی فرایندهای شیمیایی قرار گیرند و در واقع به صورتی « نیمه طبیعی ـ نیمه مصنوعی» درآیند، به موادی فعال و قابل استفاده تبدیل خواهند شد.
3ـ مواد دارویی سنتتیک به طور سریع‌تر اثر می‌بخشند و دارای یک تاثیر مشخص نیز می‌باشند ولی اکثر آن‌ها عوارض جانبی نا مطلوبی بر بدن انسان بر جای می‌گذارند. در حالی که مواد دارویی حاصل از گیاهان با آن که به تدریج تاثیر می‌بخشند، ولی اثرات مفید جانبی داشته و فواید زیادی از نظر دوام سلامت بدن دارند.
4ـ مواد موثره گیاهان، بخصوص عطریات و اسانس‌ها، موارد استفاده‌ی متعدد متفاوتی در صنایع لوازم آرایش، صنایع مواد شیمیایی خانگی دارند. به طوری که بدون حضور مواد موثره مذکور، ساخت و تهیه بسیاری از محصولات یاد شده امکان پذیر نخواهد بود .
5ـ استفاده از مواد موثره گیاهان دارویی در صنایع غذایی، رشد روز افزون دارد. اگر چه استفاده از مواد مذکور در صنایع غذایی از گذشته معمول بوده ولی اکنون در صنایع نو پای نوشابه سازی، کنسروسازی، شیرینی سازی و غیره از مواد موثره گیاهان دارویی برای بهتر شدن طعم و رنگ و بوی محصولات در سطح دقیق‌تر و حساب شده تری استفاده می‌شود.
6ـ مواد موثره دارویی گیاهان ادویه ای علاوه بر آن که طعم و مزه‌ی مواد غذایی را بهتر می‌کند، اشتها آور نیز هست و باعث هضم مواد غذایی و سلامت کار دستگاه گوارش می‌گردد.
7ـ در گذشته گیاهان دارویی به عنوان منبع اصلی مواد شفا بخش، به طور وسیعی توسط مردم مورد استفاده قرار می‌گرفت. تا آن که پس از به بازار آمدن داروهای شیمیایی استفاده از مواد طبیعی مذکور به طور چشمگیری کاهش یافت (زرگری، 1370)، ولی در سال‌های اخیر، آشنایی علمی و بنیادی انسان با خواص و آثار مفید مواد دارویی طبیعی، زمینه‌ی استفاده روز افزون از آن‌ها را فراهم آورده است. به همین دلیل، در عموم کشورهای پیشرفته، مراکز تحقیقاتی خاص گیاهان دارویی تأسیس گشته است که این مراکز تحقیقاتی، هر روز مواد موثره متعددی را در گیاهان همراه با اثرات مطلوب آن‌ها شناسایی و معرفی می‌کنند و نتایج حاصل را به صورت مقالات مفیدی منتشر می‌سازند (قهرمان، 1378).
محدودیت کاربرد آنتی بیوتیک ها، تمایل به استفاده از متابولیت های ثانویه گیاهی واجد فعالیت زیستی را به عنوان راهکاری برای بهبود عملکرد دام و طیور افزایش داده است. در همین رابطه گیاهان زیادی با خواص ضد میکروبی شناسایی شده‌اند. از مهم‌ترین موارد موثر بر بهره‌وری مواد خوراکی و به دنبال آن رشد حیوان، تامین سلامت دستگاه گوارشی است. قریب نیم قرن است که در صنعت دامپروری و طیور، از فرآورده های موثر در افزایش رشد، استفاده می‌شود. عوامل محرک رشد اساسا در دستگاه گوارش عمل نموده و بعد از تاثیر در این محل، همراه با مدفوع از بدن خارج می‌شود. هرچند که مکانیسم تاثیر این مواد بر فرآیند رشد کاملا مشخص نیست ولی تصور می‌شود که بسیاری از عوامل محرک رشد با تاثیر مثبتی که بر جمعیت باکتریایی دستگاه گوارشی می‌گذارند، موجب بهبود عملکرد حیوان می‌شوند (مهری،1380).
عوامل پاتوژنی موجود در روده باریک حیوان در کسب مواد مغذی از دستگاه گوارش با حیوان میزبان در رقابت می‌باشند و سبب کاهش هضم و بهره وری مواد غذایی می‌شوند و به دنبال آن عملکرد حیوان کاهش و میزان ابتلا به بیماری‌ها افزایش می‌یابد. از طرفی برخی از محرک‌های رشد همچون پروبیوتیک‌ها از طریق تحریک در ساختویتامین‌های گروه B موجب بهبود سیستم ایمنی، تولید آنزیم‌های گوارشی و افزایش اسیدهای چرب فرار در دستگاه گوارش شده و سبب بهبود عملکرد پرنده می‌شوند. نتایج بدست آمده از برخی از آزمایش‌هانشان دهنده آن است که چنانچه تعادل میکروبی در دستگاه گوارش صورت گیرد، امکان رشد پاتوژن های بیماری زا کاهش می‌یابد. از طرفی با توجه به اینکه عوامل محرک رشد موجب اختلال در سوخت و سازباکتری‌هایبیماری زامی‌گردند، لذا سبب می‌شود که باکتری‌های دستگاه گوارش پروتیین کمتری را به موادی همچون آمونیاک و آمین‌های بیولوژیک، که برای حیوان سمی بوده و موجب اختلال در جذب مواد مغذی از دیواره دستگاه گوارش می‌شوند، تبدیل کنند. لذا عوامل محرک رشد سبب می‌گردد تا مواد مغذی بیشتری در دسترس حیوان قرار گیرد و از طرفی به دلیل تاثیر مثبت این مواد بر سوخت و ساز حیوان، سبب می‌شود که دام پروتیین بیشتری را ذخیره کرده و از این طریق باعث افزایش وزن و بهبود ضریب تبدیل غذایی شود (یازرلو، 1390).
عوامل محرک رشد به چند دسته کلی تقسیم می‌شوند که عبارتنداز عوامل آنابولیک (استروژن‌ها و آندروژن‌ها)، تعدیل کننده‌های باکتری‌های دستگاه گوارش (پروبیوتیکها و سمبیوتیک‌ها) و عوامل ضد باکتریایی (آنتی‌بیوتیک‌ها و اسیدهای آلی). بسیاری از محققین بهبود عملکرد و رشد پرنده را به هنگام مصرف این مواد در جیره گزارش نموده‌اند (کلانتر نیستاکی و همکاران، 1378).
کاربرد آنتی بیوتیک‌ها در پرورش حیوانات اهلی از جمله طیور به دلیل مشکلات بسیاری که برای حیوانات و همچنین مصرف کنندگان و نیز محیط زیست بوجود آورده است با انتقادات مختلفی روبرو شده است. به طوری که استفاده از آن‌ها در طیور در کشورهای اروپایی ممنوع شده و تعداد دیگری از کشورها قوانین سخت‌تری را در خصوص جلوگیری و یا کاهش استفاده از آن‌ها در جیره های غذایی طیور اعمالکرده‌اند و در کنار آن،جایگزین‌های مناسبی برای آن‌ها معرفی شده است (شریفی و همکاران، 1389)، که از مهم‌ترین این جایگزین‌هامی‌توان به گیاهان و فراورده های حاصله از آن‌ها اشاره کرد (شریعتمداری و محطی اصلی، 1388).
بخشی از خواص درمانی گیاهان مربوط به وجود متابولیت های ثانوی از قبیل ترکیبات فنولی، روغن‌های ضروری و ساپونین‌ها در آن‌هامی‌باشد. (ایپو و همکاران، 2006).
جامروز و همکاران (2005) افزایش وزن در جوجه‌های گوشتی تغذیه شده با عصاره های گیاهی در مقایسه



قیمت: تومان

پاسخ دهید