c (3671)

ارزیابی و مقایسه ی برآورد میزان رسوب سطح جاده جنگلی توسط دو مدل WARSEM وSEDMODL
(مطالعه موردی : جنگل دارابکلا )
جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد
رشته مهندسي منابع طبيعي مهندسي جنگل
استادراهنما :
دكترسيدعطااله حسيني
استادمشاور:
دکترآيدين پارساخو
پژوهش و نگارش :
فاطمه رضایی چراتی
تابستان 92
خدایا تو را سپاس که جامعه بشری را به زیور علم و دانش آراستی و انسان و انسانیت را فرهنگ و تعالی بخشیدی. اکنون که در پرتو عنایات الهی، رهنمودهای اساتید فرزانه و مساعدت دوستان و خانواده‌ پژوهش حاضر را به انجام رسانیده‌ام وظیفه خود می‌دانم از تمامی عزیزانی که در این راستا یاریم داده‌اند، سپاسگزاری نمایم، چونکه: من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق.
بدینوسیله از آقایان دکتر سید عطا اله حسینی دانشیار دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری و دکتر آیدین پارساخو استادیاردانشکده علوم جنگل دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان که رهنمودهای علمی و عملی زیادی را در انجام این پایان‌نامه داشته‌اند، کمال تشکر و قدر دانی را دارم.
چکیده
براي دسترسي و مديريت هر چه بهتر جنگل‌ها وجود جاده‌هاي جنگلي ضروري بوده ولي از طرفي جاده‌هاي جنگلي باعث تغيير الگوي طبیعی توزيع رواناب می شود. افزايش سرعت رواناب روی سطح جاده و تولید و انتقال رسوب به آبراهه‌هاي پايين دست باعث آلودگي منابع و زيستگاه‌هاي آبي و خاکی مي‌شود.امروزه مدلهاي مختلفي براي پيشبيني ميزان رسوبدهي وجود دارد که ميتوانند به کارشناسان جهت پيشبيني ميزان توليد رسوب در جادههاي جنگلي کمک کنند. این تحقیق با هدف ارزیابی و مقایسه ی میزان رسوب برآورد شده روی سطح جاده جنگلی توسط دو مدل WARSEMو SEDMODL در سری یک جنگل آموزشی و پژوهشی دارابکلا به اجرا درآمد. کل جادههاي منطقه به واحدهای همگن تقسیم گردید و سپس برای هر واحد، طول جاده، عرض جاده، ميزان فرسايش زمينشناسي، عامل‌های مربوط به سطح جاده، ترافيک، شيب، بارندگي و تحويل رسوب از طریق جداول مربوطه استخراج گردید و برخی از این عامل‌ها از طریق اندازهگیری و مشاهدات میدانی بدست آمد و در مدل قرار داده شد. برای برداشت میزان رسوب واقعی سطح جاده، در انتهای هر واحد با قرار دادن ظرف مناسب پس از هر بارندگی اقدام به برداشت نمونه شد. نتایج نشان داد که ميزان رسوبدهی در جادههاي منطقه با توجه به خروجی مدلهایWARSEMو SEDMODEL به ترتیب 14/13 و 29/18 تن در سالميباشد. به طور کلی، بین مقدار رسوب برآورد شده توسط WARSEM و SEDMODL تفاوت معنیداری وجود نداشت اما این مقادیر برآوردی در سطح احتمال 5 درصد بیشتر از مقدار اندازهگیری شده بودند. شیب طولی جاده بر مقدار رسوب برآورد شده توسط مدلهای تجربی در سطح احتمال 5 درصد تأثیر معنیدار داشت. به کارگیری این مدلها و ارزیابی قابلیت آنها در برآورد رسوب جاده جنگلی می تواند درتعمیر و نگهداری جاده های جنگلي به نحوي كه ميزان رسوب توليدي به حداقل برسد، به مديران و طراحان اين جاده‌ها كمك كند.
واژههای کلیدی: مدل‌های برآورد رسوب، جاده جنگلی، رسوب، دارابکلا
فصل اول: کلیات
عنوان

1-1- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………
1-1-1-‌ مسئله ………………………………………………………………………………………………………………………….
1-1-2- فرضیات ………………………………………………………………………………………………………………………
1-1-3- اهداف …………………………………………………………………………………………………………………………….
1-2- تعاریف و مفاهیم ……………………………………………………………………………………………………………………..
1-2-1- جاده جنگلی …………………………………………………………………………………………………………….
1-2-2- یک قطعه جاده ………………………………………………………………………………………………………..
1-2-3- فرسایش پذیری خاک ……………………………………………………………………………………………..
1-2-4- هدر رفت خاک ………………………………………………………………………………………………………..
1-2-5- نقش بافت، ساختمان و مواد آلی در هدر رفت خاک …………………………………………..
1-2-6- نقش سازند زمین شناسی در هدر رفت خاک ……………………………………………………..
1-2-7- نقش درجه شیب در هدر رفت خاک …………………………………………………………………..
1-2-8- نقش جهت شیب در هدر رفت خاک …………………………………………………………………..
1-2-9- رواناب ……………………………………………………………………………………………………………………..
1-2-10- الگوی جریان رواناب روی ساختمان جاده جنگلی …………………………………………..
1-2-11- مدل برآورد رسوب SEDMODL………………………………………………………………….
1-2-12- مدل برآورد رسوب WARSEM …………………………………………………………………..
1-2-13- سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) …………………………………………………………………..
فصل دوم: پیشینه تحقیق
2-1- سابقه تحقیق در داخل کشور …………………………………………………………………………………….
2-2- سابقه تحقیق در خارج از کشور ………………………………………………………………………………….
2-2-3- جمع بندی نظرات ارائه شده …………………………………………………………………………………
فصل سوم: مواد وروش‌ها
3-1- مواد …………………………………………………………………………………………………………………………
3-1-1- مشخصات کلی منطقه مورد مطالعه …………………………………………………………
3-1-2- شیب و ارتفاع از سطح دریا ……………………………………………………………………..
3-1-3- خصوصیات اقلیمی …………………………………………………………………………………..
3-1-4- خصوصیات زمین شناسی ………………………………………………………………………..
3-1-5- مشخصات خاکشناسی ………………………………………………………………………………
3-1-6- راه‌های دسترسی ………………………………………………………………………………………
3-2- روش پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………
3-2-1- جمع آوری اطلاعات و برداشت مقدماتی ……………………………………………………..
3-2-2- برآورد رسوب جاده با SEDMODL ………………………………………………………..
3-2-3- برآورد رسوب جاده با WARSEM …………………………………………………………..
3-2-4- اندازه‌گیری میدانی رسوب ……………………………………………………………………………..
3-2-5- محاسبات آماری …………………………………………………………………………………………….
فصل چهارم: نتایج
4-1-موقعیت جاده وسگمنت‌ها ………………………………………………………………………………………..
4-2- مقایسه و ارزیابی دو مدل WARSEM و SEDMODL ……………………………………
4-2-1- محاسبه فرسایش …………………………………………………………………………………………………..
فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری
5-1- بحث…………………………………………………………………………………………………………………………..
5-2- نتیجه‌گیری …………………………………………………………………………………………………………….
5-3- پیشنهادات ……………………………………………………………………………………………………………..
مقدمه
در سطح جهانی پس از دهه‌های 60 و 70 میلادی علاوه بر ارزیابی‌ها و مطالعات فنی و اقتصادی برای پروژه‌های عمرانی از جمله راه‌سازی، ارزیابی زیست محیطی آغاز گردید. اما در کشور ما جز در سال‌های اخیر توجه چندانی به شناخت و ارزیابی‌ پیامد‌های اجتماعی – اقتصادی و زیست محیطی نشده است. با توجه به اینکه انجام ارزیابی زیست محیطی پروژه‌های راه‌سازی باعث شناخت و پیش‌بینی هرچه دقیق‌تر پیامد‌ها و اثرات اجرای این پروژها بر جوانب مختلف اجتماعی- اقتصادی وبه خصوص محیط‌های طبیعی، گیاهی، جانوری، آب، خاک و هوا گزینه‌‌های مناسب‌تر برای کاهش این اثرات نامطلوب را ارائه می‌نماید و برنامه‌های مدیریت و پایش زیست‌محیطی را مد نظر قرار می‌دهد (بی نام،1386).
جنگل‌هاي پهن برگ مناطق معتدله داراي اهميت فراوانی از جهت بهبود كيفيت آب و توليد چوب هستند. براي دسترسي و مديريت هر چه بهتر اين جنگل‌ها وجود جاده‌هاي جنگلي ضروري بوده ولي از طرفي جاده‌هاي جنگلي با عملكرد اكولوژيكي و هيدرولوژيكي اين جنگل‌ها در تضاد می‌باشد. جاده‌هاي جنگلي باعث به هم خوردن مسير و سرعت آب‌هاي سطحي و زير سطحي شده و سبب تغيير الگوي توزيع آب می شوند. افزايش سرعت رواناب در سطح جاده‌ها و كاهش پوشش گياهي باعث توليد رسوب و انتقال آن به آبراهه‌هاي پايين دست شده و در نتيجه باعث آلودگي منابع و زيستگاه‌هاي آبي مي‌شود (راهبری سی سخت و عبدی، 1389). هدر رفت خاک پدیده‌ای است که در صورت بروز در هر منطقه‌، حاصلخیزی خاک، دوام و پایداری ابنیه فنی و سازه‌های مختلف، پایداری دیواره‌های خاکی، کیفیت منابع آب سطحی، توازن بوم شناختی و منظره طبیعت را به مخاطره می‌اندازد (پارساخو 1391).
طراحی سطح جاده های جنگلی از اهمیت ویژهای برخوردار است به طوری که درجاده های تثبیت نشده سطح جاده پتانسیل تولید رسوب بالایی دارد، عبور و مرور وسایل نقلیه باعث خرد شدن مواد سطحی جاده می‌شود و آن‌ها را به ذرات ریز قابل حمل تبدیل می‌نماید. همچنین رد چرخ‌های وسایل نقلیه افزایش میزان فرسایش و حمل رسوبات را به دنبال دارد تمرکز آب در این مکان‌ها باعث افزایش انرژی رواناب و قدرت جریان رواناب شده و قدرت حمل ذرات درشت را افزایش می‌دهد، تناوب عملیات حفاظتی و نگهداری جاده نیز می‌تواند در افزایش و یا کاهش میزان تولید رسوب از سطح جاده‌ها موثر باشد عملیات مسطح سازی جاده می‌تواند مکان‌های تجمع هرز آب (شیارها و رد چرخ‌ها) را از بین ببرد و فرسایش را کاهش دهد. اما از طرف دیگر باعث خرد شدن مواد سخت سطح جاده شده و آن‌ها را به ذرات ریز قابل حمل تبدیل می‌کند(بهزادفر،1383). سطح جاده می‌تواند به شکلی طراحی شود که شیب داخلی یا شیب خارجی داشته باشد و یا به شکل گرده ماهی باشد جاده‌هایی که دارای شیب داخلی هستند رواناب را به سمت جوی کناری هدایت می‌کنند در حالی شیب بیرونی رواناب را به سمت دیواره خاکریزی هدایت می‌کند و شکل گرده ماهی تلفیقی از دو عمل بالا را انجام می‌دهد تا رواناب کمتری در سطح جاده جریان داشته باشد (ارهان کاسکن، 2012).
جاده‌های جنگلی تاثیر زیادی روی آب و منابع آبی وتولید رسوب دارند به همین جهت می‌توان با شناسایی بخش‌هایی از جاده که توان تولید رسوب بالایی را دارند این اثرات را به مقدار زیادی کاهش داد. تا کنون مدیران جنگل نتوانستند رسوب جاده جنگلی را اندازه‌گیری کنند ولی امروزه به کمک متغیرهایی نظیر خصوصیات مواد سطحی جاده، شدت ترافیک، شیب، روش ساخت جاده و بارندگی می‌توان تولید رسوب را مدل سازی واز آن در جهت احیا و نگهداری جاده‌های جنگلی استفاده نمود (بهزادفر،1383).
1-1-1- مساله
فرسایش آبی یک فرآیندی طبیعی است که طی آن ذرات خاک در اثر برخورد قطرات باران از بستر اصلی خود جدا شده و به کمک رواناب به مکانی دیگر حمل می‌شوند(هدر رفت خاک).کاهش توان تولید مزارع، جنگل‌ها و مراتع فقط بخشی از مسئله تاسف بار فرسایش را بازگو می کند. ذرات خاک شسته شده و یا باد رفته از مناطق فرسایشی بعداً در جای دیگر مانند اراضی پست مجاور رودخانه‌ها و نهر‌ها و یا در مخازن ته نشین می‌شوند. مواد خاکی جابجا شده سبب آلودگی آب و هوا شده و هزینه سنگین اقتصادی و اجتماعی را در جامعه به دنبال خواهد داشت. خوشبختانه دهه‌های اخیر پیشرفت‌های زیادی در فهم سازوکار فرسایش و ابداع روش‌هایی که می توانند به طور موثر و توجیه پذیر از جنبه اقتصادی هدر رفت خاک را در اکثر موارد مهار کنند، صورت گرفته است.در گذشته طراحی شبکه جاده بستگی زیادی به مسائل اجتماعی و اقتصادی داشته است، در سالهای اخیر نحوه نگهداری ساختمان جاده‌های جنگلی، وضعیت رسوبدهی جاده‌ها، حجم ترافیک، آلودگی صوتی و تنوع زیستی گیاهان و جانوران حاشیه جاده مورد بحث و بررسی محققین قرار گرفته است(آکای و همکاران، 2007)1 وجود جاده‌ها و اهمیت آن‌ها در جنگل ضروری و غیر قابل اجتناب است استقرار جاده در جنگل خسارت‌هایی را به اکوسیستم جنگل وارد می‌کند که غیر قابل محاسبه است رسوب تولیدی ناشی از احداث جاده موجب از دست رفتن خاک و مانع از استقرار گونه‌های گیاهی جنگلی می شود(خلیل پور و حسینی ، 2008)2.
مدیریت اقتصادی جاده‌های جنگلی نه تنها شامل مدیریت هزینه‌های کل جاده بلکه شامل مدیریت هزینه‌های خسارت زیست محیطی ایجاد شده طی مراحل ساخت جاده و استفاده از آن نیز میشود. همچنین کارایی وسایل سنگین جاده‌‌سازی بایستی مورد مطالعه قرار گیرد تا از بهترین آن‌ها برای ساخت جاده استفاده گردد(پارساخو و همکاران، 2009). در يک جاده با ميزان فاکتور ترافيک بالا معمولاً کيفيت مواد روسازي به کار رفته خوب است و در نتیجه توليد رسوب کاهش مييابد(آکای و همکاران، 2007). مدلهاي مختلفي براي پيشبيني ميزان رسوب دهي وجود دارد که ميتوانند به کارشناسان جهت پيش‌بيني ميزان توليد رسوب در جاده‌هاي جنگلي کمک کنند. هم چنین به منظور تجزيه و تحليل طرح سيستم زهكشي عرضي و كاستن از حجم تحویل رسوب حاصل از جاده‌هاي جنگلي به رودخانه، نرم افزارها و مدل‌هاي مختلفي طراحي شده است(آکای وسیسان، 2005)3. مدلهاي مختلفي مانند4WEPP،SEDMODL ، STJ-EROS،WARSEM، 5FROSAM، CULSEDو … براي پيشبيني ميزان رسوبدهي وجود دارد که ميتوانند به کارشناسان جهت پيشبيني ميزان توليد رسوب در جادههاي جنگلي کمک کنند. در اين مطالعه ازمدلهای پیش بینی تولید رسوب WARSEM6 و SEDMODL براي تخمين ميزان متوسط ساليانه توليد رسوب در جادههاي جنگلي استفاده شد. مدلهای مذکور، یک برنامة مدلسازی مبتنی بر 7GIS هستند که توسط شرکتهای خصوصی در ایالات متحده آمریکا و با همکاری انجمن ملی بهسازی هوا و رودخانه توسعه پیدا کردند(داف وهمکاران2010 ). این مدلها قسمتهایی از یک جاده با پتانسیل رسوبدهی بالا در یک حوزة آبخیز را معین و مشخص میکنند. وضعیت دوری و نزدیکی جادهها به شبکة رودخانه، توسط دادههای مکانی سنجیده میشود. به منظور افزایش اعتبار مدل، اغلب مجموعهای از مشخصات مهم جاده مانند نوع کاربری، وضعیت روسازی، پهنای جاده، زمان ساخت، ارتفاع شیروانی خاکبرداری و شیب جاده به مدل اضافه میشود. مدل فرسایش سطح جاده واشنگتن توسط گروه منابع طبیعی واشنگتن طراحی شده است(داف وهمکاران2010 ). این برنامه قادر است فرآیند رسوبگذاری و زهکشی را از یک حوزة آبخیز پهناور گرفته تا یک قسمت کوچک از جاده مدلسازی کند. به کمک این مدل میتوان یک برنامه دراز مدت برای مدیریت پایدار جاده تدوین نمود. در تحقیق حاضر، هر دو مدل یاد شده جهت برآورد نرخ رسوب تولیدی توسط سطح جاده جنگلی مورد استفاده قرار گرفته و نتایج حاصل از آنها با یکدیگر مقایسه گردید. دانستن اين مطلب مي تواند درتعمیر و نگهداری جاده های جنگلي به نحوي كه ميزان رسوب توليدي به حداقل برسد، به مديران و طراحان اين جاده‌ها كمك كند.
1-1-2-فرضیات
– کارآمدی SEDMODL بیشتر از مدل WARSEM در برآورد مقدار رسوب است .
– میزان رسوب برآورد شده برای سطح جاده توسط دو مدلWARSEM و SEDMODEL بیشتر از مقدار واقعی است.
1-1-3-اهداف
– به کارگیری مدلهای SEDMODL و WARSEM و ارزیابی قابلیت آنها در برآورد رسوب جاده جنگلی.
– مقایسه دو مدل SEDMODEL و WARSEMو بررسی میزان تفاوت آنها در برآورد رسوب جاده جنگلی.
1-2- تعاریف و مفاهیم
1-2-1- جاده جنگلی
به هر خط ارتباطی که حداقل استاندارد های لازم برای عبور کامیون‌ها را داشته باشد،جاده یا راه گفته می شود، برای دسترسی به تمام نقاط یک جنگل، مجموعه ای از راه‌ها ساخته می‌شود که به آن شبکه جاده جنگلی8می‌گویند(لطفعلیان و پارساخو،1391). ساختمان یک یک جاده جنگلی از اجزاء زیر ساخته شده است:
عرض عبور9: سطح تراز در آمده یا بستر ماشین رو را عرض عبور گویند.
شانه راه10: شانه های خاکی که در طرفین عرض روسازی شده قرار دارند، به حفظ مواد متشکله سطح راه، توقف اتومبیل وتامین عرض اضافی برای موارد اضطراری کمک می‌کنند.
کانال کناری11: جوی کناری جهت هدایت رواناب درسمت دیواره خاک برداری ساخته میشود.(پارساخو، 1391). (شکل1-1)
شکل1-1- اجزاء پروفیل عرضی جاده (پارساخو، 1391 )
1-2-2-واحدهای همگن جاده12
یک واحد همگنطولی از جاده است که از نظر ترافیک، روسازی، شیب، پهنا، ارتفاع شیروانی خاکبرداری و پوشش گیاهی تغییرات کمی در آن به چشم می‌خورد. تمام جریانات سطحی یک قطعه ممکن است در انتها به یک آبراهه طبیعی یا مصنوعی، تغییر شیب عمده و گاه یک برجستگی ختم شود. همگن بودن خصوصیات واحدها بسیار حائز اهمیت می‌باشد (دابی و همکاران، 2004).
1-2-3- فرسایش پذیری خاک13
فرسایش پذیری در حقیقت بیان کمی حساسیت ذاتی خاک نسبت به جداشدن ذرات از بستر و انتقال آن توسط عوامل فرساینده است. به عبارت دیگر فرسایش پذیری خاک مقاومت خاک در برابرجدا شدن و انتقال ذرات است. خصوصیاتی از خاک که در فرسایش پذیری آن موثرند عبارتند از سرعت نفوذ، مقدار مواد آلی، بافت، ساختمان و کلوئیدهای خاک (رفاهی،1385).
1-2-4- هدر رفت خاک: مقدار خاک شسته شده از یک سطح معین را گویند که بر حسب تن در هکتار یا گرم در متر مربع بیان می شود (مهدوی، 1378).
1-2-5- نقش بافت، ساختمان و مواد آلی در هدر رفت خاک
بین مقدار سیلت یک خاک و فرسایش پذیری آن ارتباط نزدیکی وجود دارد. هر چه مقدار سیلت خاک بیشتر باشد و میزان فرسایش پذیری آن افزایش می یابد، زیرا سیلت چسبندگی ندارد. ارتباط بین درصد سیلت خاک و میزان فرسایش پذیری تحت تاثیر درصد مواد آلی و رس خاک می باشد. بین دو خاک با میزان سیلت برابر ولی مواد آلی و رس متفاوت، خاکی که میزان مواد آلی و رس بیشتری دارد، کمتر فرسایش پذیر است ( رفاهی،1385).
1-2-6- نقش سازند زمین شناسی در هدررفت خاک
با شناخت سنگ ها، حساسیت آن ها نسبت به فرسایش تا حدودی معلوم می شود. مثلا سنگ های آذرین با فرسایش کم در مقابل آب و هوا و یخبندان مقاوم هستند و سنگ های رسوبی مانند مارن های دوره میوسن با مقدار گچ و نمک زیاد پتانسیل فرسایشی بیشتر و سنگ‌های آهکی مقاومت بیشتری در مقابل فرسایش دارند (احمدی،1377).
1-2-7- نقش درجه شیب در هدر رفت خاک
نقش شیب زمین در فرسایش بر حسب خصوصیات خاک متفاوت است. اثر شیب در خاک های قابل نفوذ کاهش می‌یابد زیرا آب پیش از سرعت گرفتن در داخل خاک نفوذ می‌کند. با افزایش شیب پایداری خاک کاهش می‌یابد، به عبارت دیگر نیروی انتقال ذرات به طرف پایین افزایش می‌یابد. در صورت یکسان بودن سایر شرایط، شیب های تند فرسایش بیشتری ایجاد می‌کنند. زیرا در شیب تند، آب به سرعت به طرف پایین جاری می‌شود و انرژی جنبشی و قدرت فرسایندگی آن بیشتر می‌شود. اگر شیب زمین چهار برابر شود سرعت جریان دو برابر می‌شود یا با دو برابر شدن سرعت جریان، انرژی جنبشی و در نتیجه قدرت فرسایندگی آن چهار برابر می‌شود (مهدوی،1387).
1-2-8- نقش جهت شیب در هدر رفت خاک
شیب های آفتاب گیر معمولا نسبت به شیب‌های سایه‌گیر فرسایش بیشتری ایجاد می‌کنند، زیرا شیب‌های آفتاب‌گیر نسبت به شیب‌های سایه‌گیر گرمتر بوده و تبخیر بیشتری دارند، بنابراین ذخیره آب خاک کم شده، رشد پوشش گیاهی کمتر است. همچنین، در شیب‌های آفتاب‌گیر تابش شدید خورشید با تجزیه مواد آلی، چسبندگی خاک از دست رفته و مستعد فرسایش می‌شود (پارساخو، 1391).
1-2-9- رواناب14
زمانی که شدت بارندگی خالص در سطح زمین بر شدت نفوذ فزونی یافته و ذخیره چالاب سطحی پر شود، رواناب ایجاد خواهد شد. در حقیقت، رواناب از محاسبه اختلاف بین شدت بارندگی و نرخ نفوذ‌پذیری خاک بدست می‌آیدوقتی میزان مواد منتقله بیش از توان حمل رواناب باشد، رسوب گذاری شروع خواهد شد (فرسیت و همکاران، 2006؛ رفاهی، 1385).
1-2-10- الگوی جریان رواناب روی ساختمان جاده جنگلی
با وقوع بارندگی، رواناب از دامنه بالادست جاده روی شیروانی خاکبرداری سرریز شده و این جریان به همراه رواناب حاصل از شیروانی خاک‌برداری وارد جوی کناری می‌شود (پارساخو، 1391). در جاده گرده ماهی شکل نیمی از رواناب حاصل از شیروانی خاک‌ریزی وارد جنگل می‌شود (دابی و همکاران،2004).بخشی از جریان آب داخل جوی کناری از طریق آبروهای عرضی وارد دامنه پایین دست جاده شده و در سطح جنگل رسوب می‌کند و بخش دیگر مستقیما وارد آبروهای جنگلی می‌شود (پارساخو،1391).
شکل 1-2- الگوی جریان رواناب روی ساختمان جاده جنگلی (فو و همکاران 2010)
1-2-11- مدل برآورد رسوب SEDMODL
15SEDMODLیک برنامة مدلسازی مبتنی برGIS16است که در سال 1999 توسط شرکتی در شهر بیزایالات متحده آمریکا و با همکاری انجمن ملی بهسازی هوا و رودخانه توسعه پیدا کردند. این مدلها قسمتهایی از یک جاده با پتانسیل رسوبدهی بالا در یک حوزة آبخیز را معین و مشخص میکنند. وضعیت دوری و نزدیکی جادهها به شبکة رودخانه، توسط دادههای مکانی سنجیده میشود (آکای و همکاران17، 2008؛ سارفیلت18 و همکاران، 2011).
1-2-12- مدل برآورد رسوب WARSEM
WARSEM19یامدل فرسایش سطح جاده واشنگتنتوسط گروه منابع طبیعی واشنگتن طراحی شده است .این برنامه قادر است فرآیند رسوبگذاری و زهکشی را از یک حوزة آبخیز پهناور گرفته تا یک قسمت کوچک از جاده مدلسازی کند. به کمک این مدل میتوان یک برنامة دراز مدت برای مدیریت پایدار جاده تدوین نمود (داف وهمکاران، 2010 ).
1-2-13- سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)
به دلیل نیاز به تسریع امور اجرایی، محدود بودن منابع مالی و افزایش هزینه‌‌ها در کشور ما، استفاده از فن‌آوری‌های برتر مانند فناوری اطلاعات، سامانه اطلاعات جغرافیایی(GIS) و تکنولوژی سنجش از دور(RS)20در امور جنگل‌داری ضروری و از اهمیت زیادی برخوردار است. سامانه اطلاعات جغرافیایی، یک سیستم رایانه‌ای برای مدیریت داده‌های مکانی است. هدف نهایی در کلیه پروژه‌های این سیستم،‌ ترکیب داده‌های مختلف از منابع گوناگون به منظور توصیف، آنالیز پدیده‌ها یا ایجاد نقشه‌های جدید است که می‌توانند در تصمیم گیری‌ها مورد استفاده قرار گیرند (هوشیارخواه، 1385).
فصل دوم
پیشینه تحقیق
2-1- سابقه ی تحقیق در داخل کشور:
– راهبری سی‌سخت و عبدی(1389) میزان تاثیر چهار عامل عرض روسازی، شیب طولی جاده، درصد پوشش گیاهی، و سن جاده در تولید رسوب جاده های جنگلی را با کمک CULSED در جنگل آموزشی و پژوهشی خیرود کنارمورد بررسی قرار دادند. میزان رسوب تولیدی به کمک این مدل 19/13 تن در سال برآوردشد. برای نشان دادن میزان حساسیت تولید رسوب نسبت به هر یک از عوامل فوق، از ضریب همبستگی اسپیرمن بین دو متغیر استفاده کردند، نتایج نشان داد همبستگی میان عرض جاده و میزان رسوب تولیدی بیشترین و همبستگی بین سن و رسوب تولیدی کمترین مقدار است.
– حسینی و همکاران (1391) از مدل پيشبيني توليد رسوب SEDMODL، براي تخمين ميزان متوسط ساليانه توليد رسوب در جادههاي جنگلي سري 1 جنگلهاي داراب کلا استفاده کردند سپس فاکتورهايي مانند طول جاده، عرض جاده، ميزان رسوب دهي با توجه به وضعيت زمينشناسي، فاکتور مربوط به سطح جاده، فاکتور ترافيک، شيب، بارندگي و فاکتور تحويل دادن رسوب با استفاده از نقشههاي GIS محاسبه کردند ونتایج نشان داد ميزان فرسايش که در جادههاي منطقه 514/77 تن در سال ميباشد و از مقدار کل با توجه به فاکتور تحويل رسوب 175/13 تن در سال به آبراههها و رودخانهها وارد ميشود.
– پارساخو (1391) به اندازه‌‌‌گیری مقدار رواناب و هدررفت خاک بخش‌های مختلف ساختمان جاده جنگلی در سری‌های لت تار و لولت – ساری پرداخت و با بهره‌گیری از SEDMODLنقشه خطر رسوب‌دهی شبکه جاده به دست آمد. به منظور ارزیابی کارایی این مدل نرخ رواناب و هدر رفت خاک با باران ساز مورد اندازه‌گیری مستقیم قرار گرفت. نتایج نشان داد که زمان لازم تا ظهور رواناب در جنگل و شیروانی خاکریزی طولانی تر از شیروانی خاکبرداری و سطح جاده بودسطح جاده در مقایسه با شیروانی خاکبرداری شیروانی خاکریزی و جنگل رواناب بیشتری تولید می‌کند. هم‌چنین کارایی SEDMODL در برآورد هدررفت خاک 23درصد بدست آمد.
2-2- سابقه ی تحقیق در خارج از کشور:
– لوس و بلک (1999) به بررسی رسوب تولید شده ناشی از جاده جنگلی در ساحل اورگان ایالت متحده آمریکا پرداختند. به این منظور جاده جنگلی را به هفتاد و چهار قطعه تقسیم کردند و به بررسی رابطه بین تولید رسوب و ویژگیهای جاده مانند فاصله میان زهکشهای عرضی، شیب جاده، بافت خاک و ارتفاع دیواره خاکبرداری پرداختند. نتایج نشان داد که تولید رسوب از جادههای که بافت لوم رسی سیلتی دارند حدود 9 برابر بیشتر جادههایی که بافت لومی شنی دارند است،هم‌ چنین خاک های دارای مقدار زیاد رس در مقایسه با خاک های در بردارنده مقادیر زیاد سیلت، پتانسیل فرسایش پذیری کمتری دارند و دانه‌های ریز شن سریعتر از دانه‌های درشت حرکت کرده وشسته می‌شوند.
– لوس و بلک (2001) به مطالعه تاثیرات ترافیک و نگهداری جاده بر تولید رسوبات جاده جنگلی در ساحل اورگان ایالت متحده آمریکا پرداختند. نتایج نشان داد که ترافیک سنگین در طول بارندگی و یا خراش جاده به منظور ایجاد کانال میزان فرسایش در جاده را افزایش میدهد. در خاکهای ریزدانه و با مواد روسازی شده با کیفیت در پلاتهای مورد مطالعه کندن (احداث) کانال رسوب بیشتری تولید میکند که این رسوب تولیدی معادل رسوبی است که ممکن است از تردد 12 کامیون حمل بار در روز ایجاد شود.
– گلن مورفی و وینگ (2005) به بررسی رسوبات دریافتی در جویها در روشهای بهره برداری تک گزینی و متمرکز در یک دوره 20 ساله در 4900 هکتار از جنگلهای کوهستانی ساحل اورگان ایالت متحده آمریکا با استفاده از سه مدل در یک package پرداختند. مدل SPECTRUMبرای برنامهریزی زمان برداشت در یک پریود 150 ساله و مدل NETWORK 2000 برای تعیین جادهها در یک دوره 20 ساله برداشت از جنگل و عبور کامیونهای حامل چوب استفاده شد. مدل SEDMODL2 نیز برای تخمین رسوبات دریافتی در جویها بکار گرفته شد. نتایج نشان داد که در برداشت جنگل به شیوه متمرکز 36 درصد کاهش در کل رسوبات دریافتی در جویها نسبت به شیوه تک گزینی مشاهده گردید. جادهها در شیوه متمرکز رسوب کمتری تولید میکنند اما میزان تردد در این جادهها بالاست.
– آکای و همکاران (2007) مدلهایی را بر اساس روابط تجربی میان فاکتورهای محرک فرسایش تحت عنوان SEDMODL برای حوزه آبخیز جنگلی باسکنوس واقع در غرب شهر کهرمنمرس ترکیه طراحی کردند که امکان محاسبه حجم سالانه رسوب حاصل از شبکه جادههای جنگلی را به کمک تکنیکهای GIS فراهم نمود. در این تحقیق مقدار رسوب حاصل از جادههای جنگلی درجه دو با روسازی شنی، طول 893/5 متر، عرض 5 متر و شیب طولی 14 درصد 839/0 تن در سال بدست آمد.
– فیو و همکاران (2007) در جنوب شرق استرالیا به بررسی مدل WARSEM در پیش بینی رسوب دریافتی در دو منطقه Moruya-Deua و حوزه آبخیز رودخانه تورسو پرداختند. نتایج حاصل از این مدل نشان داد که رسوبات ناشی از فرسایش جاده سالیانه 17000 تن در سال میباشد و کمتر از 8 درصد از رسوبات دریافت شده از جویها نشأت میگیرند و جالب اینکه تنها 2 درصد از کل بخش جاده نیمی از این رسوبات را تولید میکند.
– فیو و همکاران (2008) در جنوب شرق استرالیا به بررسی مدل WARSEM در پیش بینی رسوب دریافتی در دو منطقه Moruya-Deua و حوزه آبخیز رودخانه تورسو پرداختند. نتایج حاصل از این مدل نشان داد که میزان فرسایش سالیانه جادهها در این دو منطقه به ترتیب 35000 و 21000 تن در سال و تحویل رسوب به رودخانه به ترتیب 6 و 9 درصد بود. نتایج این مطالعه نشان داد که WARSEMنرخ فرسایش خاک را بیشتر از میزان واقعی برآورد کرد.
– مایرس (2008) در پژوهشی که در مورد کاهش رسوب در یافتی از جاده های جنگلی در جنگل تحقیقاتی مک دونالد دام ایالت متحده آمریکا پرداختند به این نتیجه رسیدند که رسوب ایجاد شده از جاده جنگلی در طول بارندگی ناشی از زیر لایه ها نیست بلکه از مواد روسازی شده (سنگریزهها) است و مدیران جاده جنگلی برای کاهش تولید رسوب جاده بایستی مواد روسازی مقاوم را به کارگرفته و به خوبی آن را متراکم کنند تا در برابر تایر ماشینها وایجاد شیار مقاومت نمایند. تراکم مواد سطح جاده و کنترل حداقل حمل بار و عدم برداشت چوب در هوای بارانی به بهبود سطح جاده و کاهش تولید رسوب کمک میکند.
– فیو و همکاران (2009) میزان فرسایش و رسوب جاده جنگلی را با ترکیب دو مدل WARSEM(مدل پیش بینی رسوب) و CatchMODS(مدل تکنیکهای ردیابی رسوبات ژئوشیمیایی) در جنوب شرقی استرالیا برآورد کردند. این مطالعه به منظور ارائه اطلاعات جامعی در مورد رسوب معلق در مورویا و حوضه رودخانه تورسو انجام گرفت. نتایج حاصل از ترکیب این دو مدل در دو منطقه مورد مطالعه نشان داد که میزان رسوب حاصل از جاده به ترتیب 9% و10% از کل رسوبات دریافتی در حوزه آبخیز بود.
– سارفلیت و همکاران (2011) ثابت کردند که برآورد تولید رسوب جاده در یک حوزه آبخیز در ایالت ارگون آمریکا از طریق اندازه گیری‌های میدانی رواناب و رسوب بهبود پیدا می‌کند. آن‌ها برای برآورد میزان رواناب ورسوب از مدل‌های DHSVM، WARSEM و SEDMODEL2 استفاده کردند. نتایج اندازه‌گیری‌های صحرایی نشان داد که میزان تحویل رسوب 9/6 تن در هکتار در سال برآورد شد، در حالی که با SEDMODEL2 و WARSEM تعدیلشده توسط مقادیر رواناب و رسوب اندازه‌گیری شده در صحرا، میزان تحویل رسوب به ترتیب 28درصد و 34 درصد کمتر از مقادیر به دست آمده توسط مدل‌های تعریف شده بدست آمد.
– اسگاست و همکاران (2011) میزان تولید رسوب 44 قطعه از جاده های جنگلی مناطق معتدله و مرطوب ایالت ارگون و کالیفرنیا را به کمک مدل‌هایWARSEM، SEDMODEL2، WEPPو RUSLEبرآورد نمودند. مدل‌های یاد‌ شده، میزان تولید رسوب را 2تا 8 برابر بزرگتر از مقدار واقعی ارائه دادند.مقادیر به دست آمده توسط این چهار مدل برای هر قطعه از جاده بسیار متنوع بود.
– ارهان کاسکن (2012) به برسی میزان تولید رسوب جاده جنگلی به کمک مدل‌های WEPP، SEDMODL، STJ-EROS در جنگل Anbardağ که در سواحل دریای سیاه کشور ترکیه واقع شده پرداخت وبه این نتیجه رسید میزان رسوب اندازه‌گیری شده توسط مدل SEDMODL کمتر از دو مدل دیگر برآورد و برای مدیران جنگل‌ها استفاده ازدو مدل SEDMODL و STJ-EROS آسان است ونتایج آن‌ها هم به واقعیت نزدیکتر می‌باشد.
2-2-3- جمع بندی نظرات ارائه شده
میزان تولید رسوب جاده جنگلی به کمک مدل‌های WEPP، SEDMODL، STJ-EROS ، WARSEM ، RUSLEنتایج نشان داد مدل ها نرخ فرسایش خاک را بیشتر از میزان واقعی برآورد می کنند . نتايج بررسيها نشان داده که با افزايش ميزان شيب از 5 درصد به بيشتر از 10 درصد ميزان فاکتور شيب از 1 به 5/2 افزايش مييابد و ميزان توليد رسوب افزايش مييابد به همين علت ما ميتوانيم در شيبهاي بيشتر از 10 درصد، از موادي مانند شن وماسه که داراي فاکتور روسازي و سطحي کمتري هستند و ميزان توليد رسوب را کاهش ميدهند استفاده کرد. در برزیل با بهره‌گیری از مدل‌های WEPP، SEDMODL، STJ-EROS نشان داد که حدود 50 درصد طول جاده‌ها، دارای پتانسیل فرسایش بالایی است. بدین ترتیب با استفاده از نقشه خطر رسوبدهی شبکه جاده جنگلی می‌توان اولویت اجرای طرح‌های حفاظت و نگهداشت جاده را برای کنترل فرسایش در مناطق مختلف مشخص واز هدر رفت خاک جلوگیری کرد.
فصل سوم
مواد وروش‌ها
3-1- مواد
3- 1-1- مشخصات کلی منطقه مورد مطالعه
جنگل دارابکلا در جنوب شرقی شهر ساری بین طول شرقی “00 ´20°52 تا “00 ´31°52 و عرض شمالی “00 ´28 °36 تا “00´33 °36 قرار دارد. این جنگل شامل دو سری بوده که تا سال 1386 بخشی از منطقه مورد بهره برداری شرکت سهامی نکا چوب بوده است اما از آن به بعد سری یک آن به عنوان جنگل آموزشیو پژوهشی در اختیار دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری قرار گرفت. طرح جنگلداری سری یک دارابکلا شامل 41 قطعه با مساحت 2612 هکتار متعلق به حوزه استحفاظی جنگلداری ساری – کیاسر(شکل3-1) است.جنگلهاي اين منطقه در تقسيمبندي جغرافيايي جنگلهاي جهان، بالاتر از عرضهاي نیمه حارهای و پايين تر از عرضهاي جغرافيايي مربوط به جنگلهاي سردسيري قرار دارد. تيپ منطقه ممرز- انجيلي بوده و داراي خاک قهوهاي شسته شده و در برخي موارد پسدوگلي ميباشد. در مجموع در داخل طرح 24 کیلومتر جاده وجود دارد که عمدتا از نوع جاده درجه یک روستایی ودرجه یک جنگلی بوده وانشعابات داخلی آن عمدتا از نوع درجه 2 و3 جنگلی می‌باشد وتراکم جاده 87/10 متر درهکتار است (بی نام، 1383)..
الف- نقشه استان مازندران
ب- نقشه سری یک دارابکلا
شکل 3-1- موقعیت منطقه مورد مطالعه
3-1-2- شیب و ارتفاع از سطح دریا
جهت عمومی شیب در جنگل‌های دارابکلا، شمالی و شمال غربی می باشد. میانگین شیب حدود 40% است، حداقل شیب منطقه 5% و حداکثر آن 70% می باشد، گاه در بعضی از نقاط میزان شیب از این مقدار بیشر بوده و پرتگاه‌های پراکنده دیده می شود. حداکثر سطح عرصه در مناطق کم شیب واقع شده، حداقل ارتفاع از سطح دریا 180 متر و حداکثر ارتفاع از سطح دریا 874 متر است (بی‌نام 1383).
3- 1- 3- خصوصیات اقلیمی
جهت بررسی شرایط آب و هوایی جنگل‌های دارابکلا از آمار و اطلاعات 20 ساله ایستگاه هواشناسی مهدشت ساری که در ارتفاع 118 متر از سطح دریا به فاصله 20 کیلومتری از محدوده ی طرح قرار دارد استفاده شده است. متوسط باران سالیانه 8/983 میلی متر، حداکثر باراندگی ماهانه مربوط به آبان ماه به میزان 8/119 میلی متر و متوسط حداقل بارندگی مربوط به تیرماه به میزان حدود 1/36 میلی متر می باشد به همین دلیل فصل رویش طولانی است. سری یک دارابکلا بر اساس اقلیم نمای آمبرژه در منطقه ااقلیمی مرطوب تا خیلی مرطوب قرار گرفته است (بی‌نام 1383) .
3-1-4- خصوصیات زمین شناسی
وجود و گسترش طبقات مارني و رسوبات سست ديگر در نهشتههاي کواترنري، پليوسن و ميوسن اين سري از يک طرف و عبور گسلهاي متعدد در تمامي قسمتهاي اين منطقه از سوي ديگر شرايطي ايجاد نموده است که حساسيت منطقه به فرسايش را بالا برد. در مجموع علل اصلي وقوع لغزشهاي منطقه را ميتوان در بارندگيهاي شديد و هم شيب بودن حرکت آبهاي زيرزميني با شيب لايهها، وجود واريزههاي منفصل رس و مارن در بين بلوکهاي سنگي، دخالتهاي انساني، عملکرد ناقص يا فقدان زهکشهاي سطحي و عاري بودن شيبها از پوشش گياهي و عامل گسل دانست. بنابراين با توجه به پتانسيل لغزشي بالاي منطقه که با دخالت عامل انساني ميتواند به شدت تشديد گردد پيشنهاد ميشود هر گونه برنامه ريزي با توجه به مطالعه نقشه فرم زمين که در واقع نوعي نقشه پهنه بندي خطر بروز زمين لغزش منطقه محسوب ميگردد صورت پذيرد مشخصات تیپ‌های مختلف زمین‌شناسی در جدول( 3-1) آمده است.
جدول 3-1- مشخصات زمين شناسي منطقه مورد مطالعه
رديفتیپ زمین شناسیدوران دورهسنگهاي غالب سطحيفرم زمين1L.P CM3سوم ميوسنکنگلومرا، مارن، مارن سيلتيمناطق جنگلي با شيب کم که از پايداري ضعيفي برخوردار بـوده و داراي نفوذپذيــري متــوسط ميباشد.خاکزايي مناسب2L.M1سوم ميوسنمارن، ماسه سنگ آهکي، سنگ آهک ماسهاي، کنگلومرادامنههاي با شيب تند بر روي مارنهاي ميوسن که داراي نفوذپذيري ضعيف بوده و ناپايدار محسوب ميگردند. خاکزايي نسبتا ضعيف3L.M2سوم ميوسنمارن، ماسه سنگ آهکي، سنگ آهک ماسهاي، کنگلومرااين زمينها داراي شيب تقريبا متوسط بوده خاکزايي نسبتا خوب، نفوذپذيري اين فرم ضعيف بوده و پايداري آن ضعيف است.4L.M3سوم ميوسنمارن، ماسه سنگ آهکي، سنگ آهک ماسهاي، کنگلومرامناطق جنگلي باشيب ملايم، خاکزايي بسيار خوب نفوذپذيري و پايداري از متوسط تا ضعيف متغيـر ميباشد.5L.Rسوم ميوسنمناطق گسلي مستعد حرکت و لغزش بوده و ناپايدار محسوب ميگردد.
محدوده مورد مطالعه از دو تیپ زمین شناسی زیر تشکیل شده است شکل (3-2):
1- L.M2، اين تيپ در بخش غرب تا جنوب غربي طرح ديده ميشود از شيب توپوگرافي تقريبا متوسط برخوردار بوده و از سنگهاي مارني و ماسه سنگ آهکي، آهک ماسهاي به همراه مختصري کنگلومرا تشکيل مييابند که به دوره ميوسن مربوط میشوند، به دليل گسترش و ضخامت مارن در اين فرم از پايداري و نفوذپذيري ضعيفي برخوردارند.
2- LM3، دامنههاي با شيب نسبتا ملايم که بر روي نهشتههاي مارني ميوسن واقع است اين فرم بيشترين گسترش را داشته و از نفوذپذيري و پايداري متوسط تا ضعيفي برخوردار است.
حاشیه دره‌ها را آبرفت‌های کوآرترنری در بر گرفته اند بنابراین وضعیت سنگ شناسی منطقه نشان از ناپایداری منطقه ومستعد لغزش و رانش بودن آن دارد.
شکل 3-2- نقشه زمین شناسی سری یک دارابکلا و جاده مورد مطالعه
3- 1- 5- مشخصات خاکشناسی
منشا خاک محدوده مورد مطالعه از سنگ های مادری آهکی و مارنی با ماسه سنگ آهکی می باشد، بر این اساس سه نوع تیپ خاک مشخص شد که عبارتند از 1- خاک قهوه‌ای جنگلی با pH قلیایی 2- خاک قهوه‌ای شسته شده با افق کلسیک 3- خاک قهوه‌ای شسته شده با پسدوگلی
سنگ مادر تشکیل دهنده خاک از نوع آهک، آهک مارنی و آهک ماسه‌ای می‌باشد. بنابراین بافت خاک کمی سنگین (رسی لومی) تا سنگین (رسی) و نفوذ‌پذیری آب در خاک غالبا متوسط و گاهی ضعیف است. pH خاک قلیایی ولی در خاک‌های تکامل یافته که عمل آبشویی آهک به طور کامل انجام گرفته، اسیدی تا خنثی می‌باشدریشه دوانی متوسط و عمق نفوذ ریشه حدود 70-65 سانتی متر است. علت این مسئله وجود سنگ‌های مادری، درصد زیاد رس و بافت سنگین در عمق زیرین می‌باشد که مانع پراکنش مناسب ریشه درختان قطور می‌شود. محدوده مورد مطالعه شامل زیر واحد اراضی به شماره‌های 2.1.2 و2.1.3 و 2.1.4 می‌باشد شکل (3-3)، خصوصیات هر یک از زیر واحد‌ها به شرح زیر است:
زير واحد اراضي 2.1.2:
تيپ خاک قهوهاي جنگلي با pH قليايي متشکل از سنگهاي آهکي و مارن با شيب متوسط گاهي کمي زياد با پوشش جنگلي راش، ممرز، افرا، توسکا، انجيلي و ضخامت لاشبرگ حدود 4-1 سانتيمتر خاکي تکامل يافته بدون بيرون زدگي سنگي داراي سنگريزه کم حدود 5% در نيمرخ پروفيل با تيپ پروفيلي ABCکه داراي باد افتادگي درختان جنگلي، که علت آن عدم پراکنش مناسب ريشه در عمق زيرين است بافت خاک کمي سنگين Silty Clay loam تا Silty Clay نفوذپذيري آب در خاک بسيار ضعيف داراي لغزش و ريزش جديد توده خاک در بالا دانهاي درشت در عمق زيرين چندوجهي رنگ خاک در بالا قهوهاي تيره در عمق زيرين روشن، ميزان خلل و فرج خاک کم تا متوسط تهويه در خاک به کندي صورت ميگيرد.
زير واحد اراضي 2.1.3:
تيپ خاک قهوهاي شسته شده با افق کلسيک. متشکل از سنگهاي آهکي و آهک مارني همراه با آهک ماسهاي با شيب کم گاهي متوسط بدون بيرون زدگي سنگي فاقد سنگريزه تا عمق يک متر با پوشش جنگلي راش، ممرز، توسکا در ارتفاعات پايين مخروبه با پوشش جنگلي انجيلي و بلوط ضخامت لاشبرگ حدود 3-1 سانتيمتر خاکي تکامل يافته نسبتاً عميق تا عميق با حداکثر عمق 120-110 سانتيمتر با تيپ پروفيلي ABC، ريشه دواني متوسط عمق نفوذ ريشه حدود 70-65 سانتيمتر داراي بادافتادگي درختان قطور جنگلي که علت آن عدم پراکنش مناسب در عمق زيرين به علت درصد زياد رس (بيش از 50%) ميباشد نفودپذيري آب در خاک در بالا متوسط در عمق زيرين بسيار ضعيف که نفوذپذيري ضعيف آب در خاک بادافتادگي درختان جنگلي در سطح بعضي از پارسلها مشاهده ميگردد.
-زير واحد اراضي 2.1.4:
با تيپ خاک قهوهاي شسته شده پسدوگلي، ارتفاعات نسبتاً بلند تا کوتاه متشکل از سنگهاي آهکي و آهک ماسهاي گاهي مارن با شيب کم تا متوسط بدون بيرون زدگي سنگي فاقد سنگ ريزه تا عمق يک متري با پوشش جنگلي انجيلي- ممرز و لرگ با تک درختان راش و ارتفاعات پايينتر فاقد گونه راش ميباشد. نفوذپذيري آب در خاک به شدت ضعيف به طوريکه در سطح بعضي از پارسلها آب گرفتگي مشاهده ميگردد که نشانه هيدرومورف بودن خاک است. در اين گونه مناطق از بهره برداري زياد و قطع درختان جداً بايد خودداري گردد زيرا روند هيدرومورف خاک شدت مييابد. خاک سطحي داراي کوبيدگي ، نفوذپذيري و زهکشي خاک بسيار ضعيف است. لغزش و ريزش مشاهده نگرديده است.
شکل 3-3- نقشه خاک شناسی سری یک دارابکلا و جاده مورد مطالعه
3-1-6- راه‌های دسترسی
شبکه اصلی این طرح از محور ساری- نکا می‌باشد. که پس از عبور از روستای دارابکلا در محل نگهبانی سه شاخه می‌شود. شاخه اصلی از نوع جاده جنگلی درجه یک بوده که از داخل طرح جنگلداری و روی یال اصلی (مرز سری یک و دو) به طول 14 کیلومتر به بخش یک طرح جنگلداری نکا- ظالمرود متصل می‌گردد. از محل نگهبانی شاخه دیگری شروع واز داخل سری یک عبور کرده و به طول 11 کیلومتر به دانگ دوم بخش یک متصل می‌گردد و ازنوع جاده جنگلی درجه دو است شکل(



قیمت: تومان

دیدگاهتان را بنویسید