c (3659)

دانشگاه آزاد اسلامي
واحد میبد
دانشکده علوم اجتماعی
عنوان
بررسی نقش رسانه در آموزش پیشگیری از ایدز از دیدگاه کارشناسان علوم ارتباطات اجتماعی
جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد رشته علوم ارتباطات اجتماعی
استاد راهنما
دکتر علی محمد مزیدی شرف آبادی
استاد مشاور
دکتر حسین اسلامی
نگارنده
حسن باقرزاده
سال تحصیلی
تابستان 1393
قدر دانی و سپاس از:
“ذات اقدس الهی
آن آفریننده بی همتا
که بدون خواست و مشیت او موفقیتم ناممکن بود.”
اکنون که به لطف پروردگار متعال نگارش این پایان نامه به اتمام رسید، از استاد محترم راهنما آقای دکترشرف آبادی کمال تشکر و قدردانی را دارم که مرا از راهنمایی های بی دریغ خویش بهره مند ساختند .
تقدیم به : پدر و مادر – همسر و دو فرزند عزیزم و بخصوص
استاد گرانمایه جناب آقای دکترعلی محمد مزیدی شرف آبادی که شاعر می فرماید:
هیچ کس در پیش خود چیزی نشد هیچ آهن خنجر تیزی نشد
هیچ شاگردی نشد استاد فن تاکه خود شاگرد استادی نشد
وهمه اساتید بزرگواری که رسمی وغیر رسمی مرا در این مجموعه یاری رسانیده اند.
و
انسانهاییکه به فردایی بهتر می اندیشند.
چکیده
این پژوهش با هدف «بررسی نقش رسانه در آموزش پیشگیری از ایدز از دیدگاه کارشناسان علوم ارتباطات اجتماعی» انجام شده است. از نظر هدف در نوع تحقیقات کاربردی قرار دارد. تلاش گردید که رسالت رسانه های جمعی «شامل تلویزیون، رسانه های مکتوب، اعلامیه ای، اینترنت و فضای مجازی و برنامه های رادیویی» در نقش آموزش و پیشگیری از بیماری ایدز مشخص شود. روش شناسی تحقیق نیز به صورت مطالعه اسنادی و پیمایش است. جامعه آماری تحقیق نیز دانشجویان کارشناسی ارشد و کارشناسی دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد میبد می باشد. روش نمونه گیری به صورت در دسترس است و حجم نمونه نیز270 نفر در نظر گرفته شد. با استفاده از نرم افزارSPSS به تجزیه و تحلیل داده های آماری پرداخته شد و در یافته های تحقیق مشخص گردید که در سطح بندی رسانه ها” برنامه های تلویزیونی ” دارای اولویت اول در مولفه های موثر بر آموزش پیشگیری از ایدز است و ” رسانه های مکتوب ” درای اولویت آخر می باشد. و کلیه فرضیات مطروحه در تحقیق تایید شدند. و نتیجه ای که از تحقیق حاضر بدست آمد، رسانه های جمعی بویژه تلویزیون نقش عمده و شاخصی در آموزش و پیشگیری از بیماری ایدز دارند.
کلید واژه: رسانه های جمعی، تلویزیون، رادیو، رسانه های مکتوب، رسانه ها اعلامیه و پیامکی، اینترنت و فضای مجازی، پیشگیری از بیماری ایدز.
فهرست عناوین صفحه
فصل اول کلیات پژوهش…………………………………………………………………………………………………………….9
مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………..10
1-1-بیان مسئله………………………………………………………………………………………………………………………..11
1-2-ضرورت و اهمیت انجام تحقیق……………………………………………………………………………………………………13
1-3-اهداف تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………..15
1-4-فرضیه های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….16
1-5-سوالات اساسی تحقیق……………………………………………………………………………………………………….16
1-6-تعاریف واژگان اساسی پژوهش……………………………………………………………………………………………17
1-7-روش پژوهش………………………………………………………………………………………………………………….19
فصل دوم ادبیات و مبانی نظری تحقیق……………………………………………………………………………………….21
مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………22
2-1-رسانه چيست………………………………………………………………………………………………………………….24
2-2-كاركردهاي رسانه هاي جمعي…………………………………………………………………………………………….30
2-3- رسالترسانه‌هايجمعي………………………………………………………………………………………………….32
2-4-کارکردهای رسانه های جمعی در امر آموزش بهداشت و سلامت…………………………………………………..34
2-5-شهرنشینی، رسانه و سلامت اجتماعی…………………………………………………………………………………………46
2-6-نقش وکارکرد رسانه ها در زندگی روزمره…………………………………………………………………………………48
2-7-کارکردهای رسانه ها برای فرد…………………………………………………………………………………………..52
2-8-کارکردهای اجتماعی رسانه ها…………………………………………………………………………………………..53
2-9-وظایف اجتماعی وسایل ارتباط همگانی ……………………………………………………………………………………57
2-10-کارکردهای فرهنگی رسانه ها…………………………………………………………………………………………..58
2-11-کارکردهای دیگر رسانه ها………………………………………………………………………………………………59
2-12-روش های آموزش شهروندی……………………………………………………………………………………………63
2-13-نقش رسانه ها در آموزش مهارت های شهروندی……………………………………………………………………….64
2-14-تأثیر تکنولوژی های جدید بر آموزش شهروندی………………………………………………………………………..65
2-15-مبانی نظری پژوهش……………………………………………………………………………………………………….66
2-16-عصر دوم رسانه ها…………………………………………………………………………………………………………98
2-17-گونه شناسی رسانه ها……………………………………………………………………………………………………106
2-18-تعامل پذیری، نقطه عطف رسانه های نوین……………………………………………………………………………..107
2-19-مدل مفهومی پژوهش…………………………………………………………………………………………………….115
2-20-تاریخچه ایدز در جهان………………………………………………………………………………………………………….115
2-21-مرور سوابق داخلی و خارجی تحقیق………………………………………………………………………………………115
3-فصل سوم روش شناسی تحقیق………………………………………………………………………………………………144
مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………….145
3-1-روش پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………145
3-2-گام های اجرایی تحقیق……………………………………………………………………………………………………..147
3-3-جامعه آماری تحقیق………………………………………………………………………………………………………….148
3-4-نمونه و نمونه گیری………………………………………………………………………………………………………….148
3-5-معرفی ابزارهای جمع آوری اطلاعات………………………………………………………………………………………….148
3-6-روایی و پایایی…………………………………………………………………………………………………………………150
3-7-روش تجزیه و تحلیل داده ها……………………………………………………………………………………………….158
4-فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها…………………………………………………………………………………………..160
مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….161
4-1-آمار توصیفی………………………………………………………………………………………………………………………..161
4-2-آمار استنباطی……………………………………………………………………………………………………………………….175
5-فصل پنجم بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………183
5-1-دستاوردهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………….184
5-2-نتایج توصیفی………………………………………………………………………………………………………………………187
5-3-نتایج تبیینی…………………………………………………………………………………………………………………………191
5-4-محدودیت های تحقیق………………………………………………………………………………………………………….192
5-5-پیشنهادات و راهکارها…………………………………………………………………………………………………………..192
منابع………………………………………………………………………………………………………………………………………….195
پیوست……………………………………………………………………………………………………………………………………….200
فصل اول
کلیات پژوهش
مقدمه
قرن بیست ویکم از سوي سازمان آموزشي علمي و فرهنگي ملل متحد به نام عصر ارتباطات نام گذاري گرديد . پديده جهاني شدن و گسسته شدن مرزها بر اهميت و ضرورت شناخت كاركردهاي وسايل ارتباط جمعي و مخاطبان آن مي افزايد . نظريه ها در هر علم اساس شناخت عناصر وروابط حاكم بر آن علم مي باشد و به گونه اي اجتناب ناپذير شناخت آنها بر هر طالب علمي در آن زمينه واجب مي نمايد . بدون شناخت دقيق و درست از اجزاء و عناصر شكل دهنده هر علم نمي توان در مورد آن به ارزيابي و پيش بيني پرداخت و جهت آنرا در تبيين پديده ها تشخيص داد . علم ارتباطات از اين قاعده مستثني نبوده و نمي تواند باشد . با توجه به پيچيدگي هاي بالاي علوم اجتماعي و به ويژه دانش ارتباطات كه ابعاد سياسي، اجتماعي، فرهنگي ،اقتصادي ،حقوقي، فناوري و غيره را جملگي دربرمي گيرد تعداد نظرات در آن زياد و تنوع ديدگاهها فراوان است(باقریان،1387) . از سوي ديگر فعاليت ارتباطي بشر كه از آغاز زيست جمعي و اجتماعي با او همراه بود دچار تحولات فراوان شده ودر هر عصر به نوعي خاص جلوگر شده است . اينك كه در هزاره سوم تمدن بشري وارد عصر ارتباطات و اطلاعات شده است بر توجه و اثربخشي علم ارتباطات افزوده شده است و يكي از مطرح ترين علوم در عرصه روابط بشري به حساب مي آيد . امروزه رسانه هاي جمعي و وسايل ارتباطي نقش مهمي در تمامي كشورها برعهده دارند . از جمله نقش مهم رسانه های جمعی در آموزش همگانی به بشر در جهت حفظ سلامت، بهداشت و پیشگیری از بیماری های واگیردار و خطرناک است. درك دنياي پيرامون و اطلاع از حوادث و رويدادها به خوبي تاثيرات وسايل ارتباط جمعي را براي ما روشن مي سازد . در عصر جهاني شدن فرهنگ حالتي يكپارچه مي يابد و در گذر زمان تغيير و تحولات زندگي بشر و پاسخگويي به نيازهاي اساسي انديشه ها و دانستنيها اهميت وسايل ارتباط جمعي را محرز مي نمايد . گسترش تكنولوژی ارتباطات وایجاد تحولاتی شگرف در عرصه های مختلف فردی و اجتماعی سبب شده است تا بسیاری از صاحب نظران مسایل فرهنگی و اجتماعی این عصر را عصر ارتباطات نام گذاری كنند(بصیریان راد،1386).در فرایند گسترش فناوری اطلاعات و تأثیرگذاری آن در تاروپود زندگی مردم و جوامع انسانی سؤال اصلی این است كه در تكوین پدیده های مختلف فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی رسانه ها چه جایگاه و نقش و كاركردی را دارند و چگونه می توان از این دستاورد امروزی بشر، بهترین استفاده را در جهت رشد و تعالی جوامع انسانی نمود(بیات سید شهابی،1386).
1-1-بیان مسئله
رسانه با توجه به قابليت هاي بي نظيرش مي‌تواند بعنوان يك مكانيسم ارتباطي نقش مهمي را در زمينه سلامت ايفا كند. رسانه همواره در نمايش و معرفي تازه ترين نوآوري هاي پزشكي، تغيير در رفتار سلامت، توليد اطلاعات سلامت، نمايش تصاوير مربوط به سلامت، سبك زندگي، پزشكي، دارو و درمان و بيماري سهيم بوده است. رسانه هاي جمعي قدرت قابل توجهي در ساختن الويت ها -اين كه ما بايد به چه مسائلي بينديشيم- و چهارچوب بندي كردن مسائل و اين كه چگونه بايد به آن مسائل بينديشيم، دارند.
    نمايش هاي رسانه اي، باورها و ادراكات افراد از بيماري‌ها و سلامت را مي سازند يا بر آنها تاثير مي‌گذارند و اين باورها و ادراكات به نوبه خود رفتار سلامت فرد را تحت تاثير قرار مي‌دهند. مسائل سلامت كه در رسانه ها به نمايش گذاشته مي‌شود به سرعت مي‌تواند نگرش مخاطب را تغيير دهد. علاوه بر شكل دادن باورها و ادراكات، نمايش هاي رسانه اي مي‌توانند توليد معنا كنند . تصاوير، كلام و گفتمان رسانه بر نحوه نگريستن به مسائل، مفاهيم و حتي موجودات انساني تاثير مي‌گذارد(معتمد نژاد،1383).اين‌كه ما بيماري و فرد بيمار را چگونه بنگريم كاملا تحت تاثير قالب و چهارچوبي است كه رسانه با كمك آن، بيماري و فرد بيمار را به ما معرفي مي كند. حتي رسانه مي‌تواند ايدئولوژي خود را در چهارچوب بندي كردن موضوعات سلامت دخيل سازد يا اين‌كه صرفا در راستاي تامين منافع ايدئولوژيك خود به ارائه اطلاعات سلامت بپردازد. بنابراين بايد گفت كه در اين موارد رسانه ديگر ارزش اطلاع رساني يا آگاهي دهي ندارد بلكه صرفا يك ايدئولوژي خاص را منعكس مي‌سازد، يا آن را حفظ و جاودانه مي‌كند. اهميت اين مهم بايد در برنامه هاي آموزش سلامت و كمپين هاي تبليغاتي، حمايت رسانه اي و حتي فعاليت هاي آموزش سلامت لحاظ شود . بنابراين محققين حوزه سلامت و رسانه بايد به مطالعه الويت ها، تصاوير و اظهاراتي كه در رسانه به نمايش گذاشته مي‌شود بپردازند، همچنين واكنش مخاطبان رسانه به پيام هاي آن را نيز مورد توجه قرار دهند(سلطانیفر،1382).
    حرفه گرايان و دست اندكاران امر بهداشت به قدرت رسانه براي بهبود و ارتقاي سلامت جامعه پي برده اند. استراتژي هاي رسانه اي از جمله حمايت رسانه اي، تبليغات معكوس، ارتباطات مخاطره، بازاريابي اجتماعي و بويژه ارتباطات از طريق منابع معتبر، همگي استراتژي هاي سلامت جامعه را حمايت مي‌كنند و جز فعاليت هاي مهم سلامت همگاني به شمار مي‌آيند. سازمان هاي سلامت با كمك مهارت هاي رسانه اي مي‌توانند به توانايي هايشان براي چهارچوب بندي كردن پيام ها اطمينان پيدا كنند و در استفاده موثر از رسانه به درستي عمل نمايند(محسنی،1381).
ايدز پديده اي با جنبه هاي مختلف اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و حتي امنيتي است كه در بسياري از كشورهاي جهان براي پيشگيري از گسترش آن، رسانه هاي جمعي نقش مؤثري ايفا كرده اند. اما در كشور ما به دلايل مختلف، رسانه ها بويژه صداوسيما وظيفه اطلاع رساني در اين زمينه را چنان كه بايد بر عهده نگرفته اند در حالي كه شواهد علمي نشان داده است آموزش و اطلاع رساني گسترده و مداوم بهترين راه مصون كردن جامعه از خطر ايدز است. امروزه رسانه هاي جمعي، بويژه تلويزيون نقش بسيار مهمي در ادارك مخاطبان از جهان واقعي دارند. بازنمايي رسانه اي جهان در چهارچوب تصاوير كليشه اي و قالبي، باعث شكل گيري ادراك و شناخت طبقه بندي شده از پديده هاي مختلف مي شود. چنين ادراكي گاه مبناي قضاوت افراد درباره پديده ها و برخورد با آنها قرار مي گيرد(بصیریان،1386). اين پژوهش به بررسي شواهد علمي آموزش و اطلاع رساني درباره ايدز، نقش رسانه هاي جمعي و پيشنهاد راهكارهايي براي فعال تر شدن رسانه ها در اين زمينه در جمهوري اسلامي ايران مي پردازد.
همان طور که در بالا گفته شد، ایدز یک موضوع مهم در حوزه سلامت است که به یک فوریت پیچیده اجتماعی و اقتصادی نیز تبدیل شده و مهمترین چالش زمان حاضر در برابر توسعه است. ايدز در حالي كه همچنان يك موضوع مهم حوزه سلامت است، مهم ترين مانع در برابر توسعه نيز هست. مؤثرترين راه مبارزه عليه ايدز آموزش بهداشت است، از طرف ديگر اگر آموزش هايي كه تا به حال انجام گرفته كاملاً مؤثر بود نبايد 3/4 ميليون عفونت جديد در سال 2006 به وجود مي آمد(حکیم آراء،1384). بنابراين پيام ها بايد تا زمان مورد نياز براي افزايش درك مردم از آنها در اشكال متفاوت ارائه و تكرار شوند. در اين ميان رسانه هاي جمعي در مبارزه عليه ايدز نقش حياتي دارند و مي توانند عامل مهمي در وارونه كردن پيشروي HIV/AIDS باشند(ساروخانی،1383). پژوهشگر پس از توصيف اپيدميولوژيك ايدز در جهان و ايران به بررسي مطالعات انجام شده درباره رسانه ها و ايدز میپردازد.
 سوال اساسی تحقیق این است که با توجه به اهمیت رسانه های ارتباط جمعی کشورمان (ایران)، رسانه ها در آموزش و پیشگیری از ایدز چه نقشی دارند؟
1-2-ضرورت و اهمیت انجام تحقیق
هنگامی که تلاش می شود تا با مورد اضطراری رو به رشد و خانمان‌سوزی مبارزه شود، ضروری است تا تمامی ابزارهایی را که در اختیار وجود دارد به کار گرفته شود. ایدز و ویروس آن بدترین اپیدمی است که بشریت تاکنون با آن رو به رو شده است. در مقایسه با بیماری های دیگر گسترش فراگیرتر و سریعتر با تأثیرات وخیم تر طولانی مدت داشته است. اثرات آن مانع جدی در مسیر توسعه ایجاد کرده است. رسانه های دیداری- شنیداری دستیابی و تأثیر فوق العاده بر همگان به ویژه جوانان دارند که نمایندگان فردا و کلید هرگونه نبرد پیروزمندانه علیه ایدز و ویروس آن هستند(کاروثر،1381). ما باید در صدد این باشیم تا این سازمان های قدرتمند را به عنوان شرکای تمام عیار در مبارزه برای متوقف کردن ایدز و ویروس آن از راه آگاهی، پیشگیری و آموزشی درگیر کنیم. با این وجود، رسانه ها اغلب در مبارزه با اپیدمی جهانی ایدز نادیده انگاشته شده و به کار گرفته نشده اند.
واقعیت موجود این است که جامعهٔ ما نیز جامعهٔ جوانی است، درصد قابل ملاحظه‌ای از جمعیت کشور ما را جوانان و نوجوانان تشکیل می‌دهند، و ویروسی در جامعهٔ ما وجود دارد که سلامتی این جوانان و نوجوانان را تهدید می‌‌کند(کمال پور،1386).
H.I.V برخلاف بسیاری از بیماری واگیر دار دیگر عفونتی است که خود به خودی سراغ بیمار خود نمی‌رود بلکه این شخص است که با رفتار خود می‌تواند از این ویروس استقبال کند.
رفتارهای جنسی پر خطر و محافظت نشده، اعتیاد به مواد مخدر، مصرف مواد محرک و روان گردان صنعتی (شیشه) رفتارهائی است که به راحتی فرد را در معرض خطر ابتلاء به اچ آی وی قرار می‌دهد. جوان ایرانی فرقی هم ندارد که متعلق به استان یزد باشد و یا هرجای دیگر، فرقی ندارد چه قومیتی داشته باشد، فرقی ندارد در کجا زندگی می‌کند، کار و یا تحصیل می‌کند، در کجا تفریح می‌کند، جوان ایرانی باید بداند که چگونه از خود در مقابل آسیب‌های موجود در هر اجتماعی محافظت کند، جوان ایرانی باید بداند که با چه کسی دوستی می‌کند، جوان ایرانی باید آن قدر توانمند باشد که به هر پیش نهادی آری نگوید، جوان ایرانی باید رفتار‌های پر خطر مرتبط با اچ آی وی را بشناسد و بتواند در مقابل این رفتار‌ها مقاومت نماید، جوان ایرانی باید یاد بگیرد چگونه بحران‌های سنی خود را مهار نماید، جوان ایرانی باید سالم باشد(کمال پور،1386). بنابراین ضرورت دیده شد تا به این موضوع مهم و نقش رسانه ها در پیشگیری از ایدز و راه های آموزش در کنترل از آن پرداخته شود. اصحاب رسانه‌ها و برنامه سازان رسانه‌ای به هر طریق ممکن، مهم‌ترین نقش را در کنترل این موج دارند. داستان، فیلم، مستند، گزارش، انیمیشن، تأ‌تر از ابزار‌های بسیار مؤثر در آگاه سازی عموم جامعه برای پیش گیری از رفتارهای پر خطر مرتبط با H.I.V و ترویج رفتار‌های سالم هستند. مجلات خانوادگی، فضاهای مجازی شامل شبکه‌ها و سایت‌های اجتماعی، رادیو و تلویزیون فضاهای مناسبی برای دسترسی به سلایق مختلف جامعه برای این اطلاع رسانی هستند.
1-3-اهداف تحقیق
هدف اصلی
درانجامهرپژوهش،هموارهبایدمتوجههدفومقصدنهاییبود،تااولادرمسیرانحرافیقرارگرفتهنشودوازمنظوراصلیفاصلهنگیردوثانیانسبتبهتحققنتایجپژوهشدقتلازمصورتگیرد. هدف اصلیاینپژوهش،همانگونهکهازعنوانآنبرمیآید، مطالعه دسترسی به اثر گرایش نقش رسانه در آموزش پیشگیرانه در کاهش رفتارهای پرخطر در ابتلا بهایدز می باشد.
اهداف فرعی
1-بررسی و شناخت تاثیر برنامه های تلویزیونی در آموزش پیشگیری از ایدز
2- بررسی و شناخت تاثیر برنامه های رادیویی در آموزش پیشگیری از ایدز
3- بررسی و شناخت تاثیر رسانه های مکتوب در آموزش پیشگیری از ایدز
4- بررسی و شناخت تاثیر برنامه های اینترنتی و فضای مجازی در آموزش پیشگیری از ایدز
5- بررسی و شناخت تاثیر برنامه های اعلامیه ای و پیامکی در آموزش پیشگیری از ایدز
1-4-فرضیه های تحقیق
فرضیه اصلی
به نظر می رسد رسانه های جمعی در آموزش پیشگیری از ایدز تاثیرگذار هستند.
فرضیات فرعی
1-به نظر می رسد برنامه های تلویزیونی در آموزش پیشگیری از ایدز تاثیرگذار است.
2-به نظر می رسد برنامه های رادیویی در آموزش پیشگیری از ایدز تاثیرگذار است.
3-به نظر می رسد رسانه های مکتوب در آموزش پیشگیری از ایدز تاثیرگذار است.
4- به نظر می رسد اینترنت و فضای مجازی در آموزش پیشگیری از ایدز تاثیرگذار است.
5- به نظر می رسد رسانه های اعلامیه ای و پیامکی در آموزش پیشگیری از ایدز تاثیرگذار است.
1-5-سوالات اساسی تحقیق
سوال کلی تحقیق
آیا رسانه های جمعی در آموزش پیشگیری از ایدز تاثیرگذار هستند؟
سوالات فرعی تحقیق
1-آیا برنامه های تلویزیونی در آموزش پیشگیری از ایدز تاثیرگذار است؟
2-آیا برنامه های رادیویی در آموزش پیشگیری از ایدز تاثیرگذار است؟
3-آیا رسانه های مکتوب در آموزش پیشگیری از ایدز تاثیرگذار است؟
4- آیا اینترنت و فضای مجازی در آموزش پیشگیری از ایدز تاثیرگذار است؟
5- آیا رسانه های اعلامیه ای و پیامکی در آموزش پیشگیری از ایدز تاثیرگذار است؟
1-6-تعاریف اصطلاحات و واژگان اساسی پژوهش
رسانه:
رسانه وسيله اي است كه فرستنده به كمك آن معنا و مفهوم موردنظر خود (پيام) را به گيرنده منتقل مي كند. به عبارت ديگر، رسانه، وسيله حامل پيام از فرستنده به گيرنده است. كتاب، روزنامه، مجلّه، عكس، فيلم، نوار صوتي و تصويري، راديو، تلويزيون، ماهواره و… نمونه هايي از رسانه هستند(سید محسنی،1381).
روزنامه:
رسانه اي است كه هر روز چاپ شده، در اختيار مخاطبان قرار مي گيرد(سید محسنی،1381).
راديو:
به عنوان رسانه اي صوتي، كه پيام را به صورت امواج به مخاطبان مي رساند(سید محسنی،1381).
تلویزیون:
داراي خصوصياتي منحصر به فرد است كه آن را از ساير رسانه هاي جمعي، حتي روزنامه و راديو، متمايز مي سازد(سید محسنی،1381).
سينما:
سينما رسانه اي تصويري است كه پيام خود را در قالب تصوير به همراه صدا در اختيار مخاطبان خود قرار مي دهد، هرچند از لحاظ قدرت تأثير شباهت زيادي با تلويزيون دارد، اما به سبب محدوديت هايي همچون مكان و نيز گراني آن براي مخاطب، بسيار محدودتر از روزنامه، راديو و تلويزيون است. اما به لحاظ تأثير، بسيار اثرگذار است(سید محسنی،1381).
رسانه های مکتوب:
نشریات به عنوان مهمترین رسانه نوشتاری به علت برخورداری از ویژگیهای خاصی مانند امکان حفظ و نگهداری، قادر به جذب مخاطبان باسوادتر بیشتری نسبت به رسانههای شنیداری و دیداری است و کاربرد وسیعی در روند آموزش دارد(سید محسنی،1381).
اینترنت:
ظهور و گسترش سریع شبکه جهانی اینترنت و سایر شبکههای رایانهای در دهههای اخیر، موجب شده تا این شبکهها به دلیل دارا بودن توانمندیها و ویژگیهای خاصی از جمله تجمیع بسیاری از موارد نقاط قوت سایر رسانهها، کاربرد وسیعی در تمام عرصههای حیات بشری از جمله آموزش کسب کنند(سید محسنی،1381).
پیامک:
در طول مدت اندکی که از گسترش استفاده از تلفن همراه در جهان می گذرد بهگونهای توسعه یافته است که میتوان پیامک را حداقل ابزاری مؤثر در راستای آموزش دانست(سید محسنی،1381).
آموزش:
آموزش به‌معنی آموختن، یاددادن و تعلیم در برابر تربیت می‌‌باشد. آموزش تجربه‌ای است مبتنی بر یادگیری و به‌منظور ایجاد تغییرات نسبتا پایدار در فرد، تا او را قادر به انجام کار و بهبود بخشی توانایی‌ها، تغییر مهارت‌ها، دانش، نگرش و رفتار اجتماعی نماید(کریمی،1381).
بیماری ایدز:
ایدز (AIDS) مخفف Acquired Immune DeficiencySyndrome به معنی سندرم نقص ایمنی اكتسابی می‌باشد. مجموعه علایمی که در اثرنقص سیستم دفاعی بدن ایجاد می شود. عامل این بیماری یک نوع ویروس است . ویروسها موجودات ریزی هستند که ایجاد بیماری می نمایند. این ویروسها به سیستم دفاعی بدن حمله ور شده و باعث می گردند سیستم دفاعی ضعیف شده که در اثر این ضعف بیماری هایی همچون عفونی ـ سرطانی ـ التهابی ـ بدون اینکه بدن از خود مقاومتی نشان دهد هجوم می آورند.
1-7-روش پژوهش
مطالعه حاضر به روش توصیفی- تحلیلی است و می توان جامعه مورد مطالعه را از طریق پیمایش تحت بررسی و آزمون قرار داد. جامعه آماری در این تحقیق دانشجویان رشته های علوم انسانی مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد واحد میبد است. در این پژوهش، میزان آگاهی دانشجویان از روش های پیشگیری ازایدز، میزان استفاده از برنامه های تولید شده در رابطه با ایدز از سوی دانشجویان، میزان مفید بودن هر یک از انواع رسانه ها (رادیو و تلویزیون داخلی، شبکه های خارجی، شبکه اینترنت، رسانه های مکتوب) در رابطه با ایدز برای دانشجویان و رابطه بین میزان استفاده از برنامه های رسانه های جمعی با میزان آگاهی از ایدز در بین دانشجویان، نقش تفاوت جنسیت در استفاده از رسانه های جمعی در زمینه آگاهی و پیشگیری از ایدز مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت.
حجم نمونه آماری 270 نفر از دانشجویان کارشناسی و کارشناسی ارشد دانشکده های علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحدمیبد خواهد بود که به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب خواهند شد.
فصلدوم
مرورادبیاتومبانینظریپژوهش
مقدمه
نقش رسانه‌هاي همگاني در انتقال آموزه‌هاي زندگي جمعي به مخاطبان، مورد تصديق نظريه‌پردازان علوم اجتماعي قرار دارد. صاحبنظران و پژوهشگران نيز به نوبه خود با تبيين نظري يا بررسي موردي رابطه ایدز و رسانه، از دو منظر آموزش يا پيشگيري از بیماری به اين موضوع پرداخته‌اند. با اين همه ورود به بحث ارتباط ایدز و رسانه به ويژه در ايران، امر مهمی است كه ظرافت و پيچيدگي خاص آن نبايد مورد غفلت قرار گيرد.
حساسيت بحث از يكسو به ماهيت فعاليت‌ رسانه‌اي و از سوي ديگر به ايدئولوژيك بودن نظام جمهوري اسلامي برمي‌گردد. اين امر چالشهاي بحث رابطه ایدز و رسانه را در ايران دو چندان كرده است.
رسانه‌هاي ارتباط جمعي، پايگاههاي اطلاع‌رساني هستند كه براي فعاليت مؤثر به امكانات سخت‌افزاري و نيروي انساني ماهر نياز دارند كه تأمين اين هر دو بودجه بالايي نياز دارد، رسانه‌ها قبل از هرچيز به مديريت توانمند و آشنا به جديدترين مسائل حوزه فعاليت خود نيازمندند تا با تخصيص بودجه مناسب و گزينش نيروي انساني ماهر به توليد پيام و اطلاعات بپردازند(قاسمی،1392).
نكته ديگري كه در تأسيس رسانه اهميت دارد، اهداف مؤسسان است، برخي از سرمايه‌گذاران فقط به منظور كسب سود وارد اين حوزه مي‌شوند. بديهي است با درنظر داشتن كاركرد تجاري صرف، نمي‌توان كاملاً به مصالح عمومي وفادار ماند. برخي از رسانه‌ها براي انتشار پيامهاي خاص به جامعه تأسيس مي‌شوند و بعضي مي‌خواهند ضمن حضور در حوزه عمومي، فعاليت انتفاعي نيز داشته باشند، بخش عظيمي از منابع مالي بسياري از رسانه‌ها را انتشار آگهي‌هاي تبليغاتي تأمين مي‌كند، بطور كلي بسته به اينكه هزينه فعاليت رسانه‌ها از چه منبعي تأمين شود، پيامها محتوا و رنگ و بوي خاصي مي‌گيرند كه ممكن است در تعارض و تقابل با منافع ملي قرار گيرند(کاروثر،1381).
نظام جمهوري اسلامي مبتني بر پيوند دين و سياست است كه احياي ارزشهاي ديني را در زندگي اجتماعي مدنظر دارد، در اين نظام چرخه اطلاعات و تبادل‌آرا و عقايد، تحت كنترل دولت قرار دارد، راديو و تلويزيون به عنوان فراگيرترين رسانه‌هاي ارتباط جمعي دولتي است و بر فعاليت مطبوعات و پايگاههاي اطلاع‌رساني الكترونيكي نيز نظارت مي‌شود.
اما آنچه بيان شد تمام پيچيدگي بحث را نمي‌نماياند، چرا كه با وقوع انقلاب الكترونيكي و پيشرفت روزافزون تكنولوژي ارتباطات، ضمن اينكه دريافت تصاوير شبكه‌هاي تلويزيوني جهاني از طريق ماهواره در سراسر جهان امكان‌پذير شده، قابليت فعاليت جهاني كليه رسانه‌ها با اتصال به شبكه اينترنت نيز فراهم شده است؛ بنابراين مسائل جديدي در حوزه رابطه ایدز و رسانه از منظر دولت ملي پديد آمده است(کمال پور،1386).
گسترش ارتباطات و فرآيندي كه انديشمندان علوم اجتماعي تحت عنوان «جهاني شدن» از آن ياد مي‌كنند، قدرت دولت – ملت را كاهش داده و اعتبار پارادايم‌هاي علوم اجتماعي را زير سؤال برده است از اين رو بايدها و نبايدهاي واضحي كه در نظريه‌هاي مدرنيستي جامعه‌شناسي سلامت و پزشکی در خصوص رابطه ایدز و رسانه وجود دارد و از ديد سياستگذاران فرهنگي كشور نير دور نمانده است.در این فصل به ادبیات پژوهش یعنی رسانه ها ، نقش و کارکرد های آنها و نظریات مرتبط با رسانه و ارتباطات اجتماعی و توضیحاتی در خصوص بیماری ایدز پرداخته شده است. همچنین در این فصل مرور و سوابق پژوهش های داخلی و خارجی و مدل مفهومی پژوهش آورده شده است.
2-1-رسانه چيست؟
پيش از تعريف «رسانه» و بيان ويژگي هاي آن، بايد توجه داشت كه ارتباط نه تنها يكي از عناصر مهم و اساسي زندگي گروهي انسان است، بلكه سنگ بناي جامعه و هسته اصلي تشكيل ساختمان اجتماعي است; چه اينكه بدون ارتباط، هرگز فرهنگ پديدار نمي گشت و بدون فرهنگ، جامعه لباس وجود بر تن نمي كرد. از اين رو، در نظام هاي اجتماعي كوچك و بزرگ همانند خانواده، اجتماعات روستايي، شهري، كشوري و بين المللي، ارتباط در انتقال دانش ها و مهارت ها و نگرش و باورها و ارزش ها، نقش برجسته داشته است و مي تواند به شكل گيري و تغيير شناخت ها، عقايد، ارزش ها و رفتار انسان منجر گردد. به همين دليل، ارتباط به عنوان يكي از ابزارهاي اصلي تغييرات اجتماعي و سياسي مطرح است(محمدی،1382). روشن است كه ارتباط خود به خود صورت نمي گيرد، بلكه نياز به ابزار است. رسانه را ابزار ارتباط دانسته اند و در تعريف آن چنين گفته اند: «رسانه وسيله اي است كه فرستنده به كمك آن معنا و مفهوم موردنظر خود (پيام) را به گيرنده منتقل مي كند. به عبارت ديگر، رسانه، وسيله حامل پيام از فرستنده به گيرنده است. كتاب، روزنامه، مجلّه، عكس، فيلم، نوار صوتي و تصويري، راديو، تلويزيون، ماهواره و… نمونه هايي از رسانه هستند.»
البته ارتباط گاهي كلامي است كه در آن پيام ها در قالب رمزهاي كلامي به صورت شفاهي و يا به شكل نوشتاري منتقل مي گردد و گاه ارتباط غيركلامي است كه در قالب رمزهاي غيركلامي مثل طرّاحي، نقاشي و موسيقي منتقل مي گردد(مشکینی،1390).
ارتباط به لحاظ تعداد افراد درگير نيز انواعي دارد كه در اين نوشتار، نوع ارتباط جمعي آن مورد نظر است. «ارتباط جمعي» نوعي ارتباط است كه در آن افراد زيادي ناآشنا، غيرمشخص و نامتجانس، كه به آساني قابل شمارش نيستند، مشاركت دارند. سخنراني در مجامع عمومي و يا ارسال پيام از طريق برنامه هاي راديويي، تلويزيوني و نشريات از اين جمله است.
رسانه هاي جمعي علاوه بر ويژگي هاي مشترك، هر يك داراي مزيّت ها و محدوديت هاي خاص خود هستند. اما درباره ويژگي هاي مشترك وسايل ارتباط جمعي، سادني ميد1(1993) مي گويد: ويژگي هاي ذيل وسايل ارتباط جمعي را به ابزاري منحصر به فرد تبديل كرده اند:(لانگو،1382)
1. تعداد گيرندگان وسايل ارتباط جمعي نسبتاً زياد است.
2. تركيب گيرندگان بسيار متنوّع است.
3. با ارسال پيام از طريق وسايل ارتباط جمعي، نوعي تكثّر پيام به وجود مي آيد.
4. توزيع پيام سريع است.
5. هزينه براي مصرف كننده كم است.
در ميان وسايل ارتباط جمعي، روزنامه، راديو و تلويزيون بيش از هر رسانه ديگري وقت افراد جامعه را به خود اختصاص مي دهند و اين به خاطر ويژگي هايي است كه آن ها دارا هستند. در اين جا، به برخي از ويژگي هاي آن ها اشاره مي كنيم:(معتمدنژاد،1383)
الف. روزنامه: رسانه اي است كه هر روز چاپ شده، در اختيار مخاطبان قرار مي گيرد و داراي ويژگي هاي ذيل است:
1. به خاطر چاپ روزانه، تازگي خود را هميشه حفظ مي كند.
2. از لحاظ شمارگان، در تعداد زيادي منتشر مي شود، بر خلاف كتاب و مجلّه كه تعدادشان محدود است.
3. مخاطبان خود را روزانه از اخبار و وقايع داخلي و خارجي باخبر مي كند.
4. علاوه بر مطالب علمي و فكري، به داستان و سرگرمي هم مي پردازد.
5. ارزان تر از ساير مطبوعات است. از اين نظر، تعداد بيشتري قدرت خريد آن را دارند.
ب. راديو: به عنوان رسانه اي صوتي، كه پيام را به صورت امواج به مخاطبان مي رساند، داراي ويژگي هاي ذيل است: (معتمدنژاد،1383)
1. ارزاني و در دسترس بودن همگان;
2. حجم كم، سبكي، قابليت حمل و نقل، نداشتن محدوديت مكاني;
3. طرز كار ساده و كاربرد آسان;
4. امكان استفاده انفرادي;
5. امكان كار كردن با برق و باتري;
6. قابل استفاده در موقعيت هاي گوناگون، در حال كار، رانندگي، آشپزي و مانند آن.
ج. تلويزيون: اگرچه تلويزيون بسياري از ويژگي هاي يادشده روزنامه و راديو را ندارد، اما از جهات ديگر، داراي خصوصياتي منحصر به فرد است كه آن را از ساير رسانه هاي جمعي، حتي روزنامه و راديو، متمايز مي سازد.
اول، بيشترين مخاطب اين رسانه، قشر كودك و نوجوان هستند و با توجه به وقت زيادي كه كودكان و نوجوانان سال صرف ديدن برنامه هاي تلويزيوني مي كنند، برنامه سازان آن را قادر مي سازد با بهره گيري از برنامه هاي ارزشي و يا هر باور و ايده اي كه خود تشخيص مي دهند، رفتار فردي و اجتماعي آينده اين مخاطبان را سمت و سو دهند; چه اينكه قشر مذكور در آينده اي نه چندان دور، در نقش هاي گوناگون اجتماعي ظهور كرده، همچون سرباز جبهه فرهنگي، هر چه را آموختند به منصه ظهور مي رسانند(نیازی کومله،1388).
دوم، رسانه مزبور توان بالايي در جهت پر كردن اوقات فراغت جوانان و حتي غيرجوانان دارد; چه اينكه مي تواند با نشان دادن صحنه هاي تفريحي، ساعت ها افراد را به خود مشغول كند.
سوم، تلويزيون در كشور ايران بيش از راديو و روزنامه مخاطب دارد; چون با پيروزي انقلاب اسلامي و برق رساني به نقاط دورافتاده و شبانه روزي كردن برنامه هاي تلويزيوني و با توجه به ويژگي هايي كه تصوير دارد، غالب افراد جامعه، حتي روستاييان رغبتشان براي تماشاي تلويزيون بيش از راديوست و اين امر قابل مشاهده و ملموس مي باشد. علاوه بر اين، به خاطر رايگان بودن تماشاي برنامه هاي تلويزيون (بر خلاف جوامع صنعتي كه براي تماشاي تلويزيون، بايد حق اشتراك پرداخت كنند) و تنوّع شبكه ها (كه فرد به دلخواه اجازه استفاده از هر كدام را دارد) اين رسانه از روزنامه و خواندن آن ارزان تر است و با وجود سيستم «تله تكس»، حتي خبرهاي نوشتاري را هم از طريق تلويزيون مي خوانند(کمال پور،1386).
چهارم، قدرت فوق العاده تصوير ـ به گونه اي كه هر تصويري را برابر با هزار واژه دانسته اند ـ از ديگر ويژگي هايي است كه رسانه هايي همچون روزنامه و راديو ندارند. تلويزيون مي تواند با بهره گيري از تصوير، بسياري از ناگفتني ها را به تصوير بكشد; بسياري از ارزش هايي كه به قلم و بيان نمي آيند، در تصوير متجلّي مي گردند.
اين ويژگي ها تلويزيون را رسانه اي پرقدرت ساخته است. امام خميني(قدس سره) در اين باره مي فرمايد: «دستگاه تلويزيون اگر آموزنده باشد، براي همه ملت آموزندگي دارد و اگر ـ خداي ناخواسته ـ انحراف داشته باشد، همه ملت را به انحراف مي كشد.»(کریمی،1381).
د. سينما: سينما رسانه اي تصويري است كه پيام خود را در قالب تصوير به همراه صدا در اختيار مخاطبان خود قرار مي دهد، هرچند از لحاظ قدرت تأثير شباهت زيادي با تلويزيون دارد، اما به سبب محدوديت هايي همچون مكان و نيز گراني آن براي مخاطب، بسيار محدودتر از روزنامه، راديو و تلويزيون است. اما به لحاظ تأثير، بسيار اثرگذار است.
تاثیرات انقلاب اطلاعات :
به باور گروهی از جامعه شناسان، عصر ما زمان انحصار رسانه های اطلاعاتی است و در چنبره این انحصار، راهی برای گریز از تأثیرات ناخودآگاه امواج رسانه ای وجود ندارد، امواجی كه با ظهوری دلنواز وجود آدمی را تسخیر می كنند(کازنو،1385).
یكی از مسایلی كه برای توجیه نظریه فوق مطرح می شود مسأله تفاوت ویژگی های جامعه شناختی بین جوامع پیام گیرنده و پیام رسان است بدین نحو كه چون منابع خبررسانی در گستره جهانی معمولا در اختیار قدرتهای بزرگ و صاحب تكنولوژیهای برتر است و كشورهای مزبور از نظر جاذبه های فرهنگی و ویژگی های تمدنی در سطح بالایی قرار دارند. به همین لحاظ كشورهای مزبور از طریق رسانه های نافذ خود بر كشورهای پیام گیرنده كه از نظر ساختارهای فرهنگی و درون مایه های مدنی در سطح پایینی هستند به صورت معنوی حكومت می كنند . لذا حاكمیت معنوی یا حاكمیت امواج نامریی، تضمین كننده منافع ملی و اهداف فرهنگی كشورهای پیام رسان است؛ در واقع در این فرآیند نوع خاصی از جبر اطلاعاتی حاكم است. علاوه بر این، در روند جریانات تاریخی و فرآیندهای جامعه شناختی همواره كشورهای ضعیف، تابع و مطیع محض قدرت های بزرگ هستند به همین دلیل راهی برای گریز از چنین گرداب هولناكی ندارند.در نظر معتقدان به نظریه فوق در شرایط جبر رسانه ای انسان همانند موم در دستان ناپیدای امواج رسانه ای و پیام های گوناگون قرار دارد. به همین دلیل، اصولا امواج مزبور قادر به تعیین مسیر و اهداف روزمره و حتی آینده نیز خواهند بود(قاسمی،1392). طرفداران نظریه جبر رسانه ای برای اثبات ادعای خود، شواهدی را به عنوان دلیل مطرح می سازند. به عنوان مثال می گویند: روند فزاینده شبیه سازی و قرابت فرهنگی كشورهای پیام گیرنده با كشورهای پیام رسان دلیل روشنی بر این امر است، كه هیچ كشوری نمی تواند خود را از خوراك فرهنگی جوامع پیام رسان بی نیاز كند و درد كوچك پنداری یا عقده حقارت خود را با داروی دیگری جز عناصر فرهنگی فرهنگ برتر زمان (كشورهای صاحب صنعت و فناوی برتر رسانه ای) درمان كند. دیدگاه جبر رسانه ای اصولا مبتنی بر این تفكر است كه انسان را در مفهوم عام رسانه ای خود موجودی منفعل و پذیرا می داند، كه این جریان انفعالی زمینه را برای تأثیرگذاری بیشتر پیامهای رسانه ای به ویژه در حوزه های فرهنگی و اجتماعی فراهم می آورد. دیدگاه فوق درباره انسان و رسانه مبین نوعی نگرش كوتاه، محدود و دور از واقعیت در مورد ماهیت انسان و بیانگر تحلیلی نادرست از روابط انسانی است و چنین اندیشه هایی ناشی از ناآگاهی از ابعاد وجودی بشر یا غرض ورزی های خاص است(ساروخانی،1383).
بسیاری از اندیشمندان علوم رفتاری و روان شناسان تجربی در تحلیل رفتارهای انسانی به ویژگی های مهم شناختی و ادراكی نوع بشر اشاره می كنند و ویژگی های مربوط به پردازش فكری در وجود انسان را به عنوان خصیصه برتر و مؤثر بشر مورد توجه قرار می دهند؛ ویژگی هایی كه با اراده فعال و انتخابگر (الكترال) انسان در ارتباط است.
در دیدگاه جبر رسانه ای به ویژگی های مزبور، توجه چندانی نشده است و تفسیر و تحلیل های به ظاهر علمی به گونه ای جهت یافته اند كه در نهایت به بی ارزش شدن افكار و اندیشه های انسانی منجر خواهد شد.
از نظر تفكر اسلامی، اراده و رفتارهای اندیشمندانه انسانی دارای اصالت و اهمیت است. در این دیدگاه انسان به عنوان برترین آفریده كردگار، در پرتویی از خرد و اندیشه قرار دارد كه به یاری عنصر ایمان از ورود انسان به وادی جبر مطلق رسانه ای و پذیرش های شهوت گرایانه محض جلوگیری و انسان را با موجودیت و ماهیت انسانی خود حفظ می كند(سید محسنی،1381).
2-2-كاركردهاي رسانه هاي جمعي
رسانه هاي گروهي داراي كاركردهاي گوناگوني مي باشند كه از جمله مهم ترين آن عبارتند از:
1. كاركرد فرهنگي
اگر فرهنگ را مجموعه اي منسجم از آراء، عقايد، ارزش ها، هنر، آداب و رسوم كه توسط غالب افراد جامعه پذيرفته شده است و از نسلي به نسل ديگر منتقل مي شود بدانيم كه ارائه مباحث نظري درباره هريك از موارد يادشده را مي توان كاركرد فرهنگي رسانه ها به حساب آورد; امروزه بسياري از افراد بخش عمده معلومات خود را مرهون برنامه هاي راديويي و تلويزيوني و يا بهره گيري از رسانه هاي نوشتاري هستند و اين امر در مورد قشر كودك و نوجوان به آساني قابل مشاهده است; زيرا آنان بيش از ديگر اقشار وقت صرف ديدن تلويزيون مي كنند(ساروخانی،1375).
2. كاركرد سياسي
در عصر حاضر، رسانه ها با بهره گيري از قدرت تأثير فوق العاده خود، به راحتي مي توانند جريانات و گرايش هاي سياسي را براي مخاطبان خود راهبري يا تبيين كنند. عيني ترين كاركرد رسانه ها در دنياي امروز در همين بخش ظاهر شده و به تعبير تافلر بشر امروز كاملا از رسانه ها منفعل است، بخصوص در بعد دموكراسي و امور سياسي آينه تمام نماي رسانه هاست. چه كسي است كه نداند ابر رسانه ها كاملا در اختيار گرايش هاي سياسي صهيونيسم بين المللي بوده و اجراكننده برنامه هاي سياسي مورد علاقه آن ها هستند؟
با يك نگاه گذرا به تاريخ سياسي معاصر، به خوبي مي توان ديد كه بسياري از منازعات و كشمكش هاي سياسي با ياري و يا هدايت و پرچم داري رسانه ها تبديل به جريانات قومي ـ سياسي شده و يا تعديل و حتي خاموش گرديده اند. (ساروخانی،1375).
3. كاركرد اطلاعاتي
امروزه قسمت عمده اي از انتظارات مخاطبان رسانه ها، دريافت اخبار و اطلاعات روزمرّه است. از اين نظر، رسانه هاي جمعي را داراي حضور بسيار جدّي و مؤكّد در متن زندگي خود مي دانند.
افراد جامعه غالباً اطلاعات لازم را از طريق رسانه هاي نوشتاري و تصويري و يا صوتي به دست مي آورند. براي مثال، اگر هرد فرد بنا به گرايش هايي كه آن ها دارند هرچند نخواهد از برنامه هاي تلويزيوني بهره بگيرد، دست كم اخبار آن را مورد توجه قرار مي دهد. (ساروخانی،1375).
4. كاركرد تفريحي
شنيدن و ديدن فيلم ها، نمايش نامه ها، مسابقات و سرگرمي ها، سرودها و اشعار مفرّح كه از طريق رسانه هاي صوتي و تصويري پخش مي شوند، در كنار مطالعه و ملاحظه قصه ها، كه در



قیمت: تومان

دیدگاهتان را بنویسید